ფინანსების ორი ძირითადი ფუნქცია. ფინანსების ფუნქციები და მათი მახასიათებლები. ფინანსების ფუნქციები ეკონომიკაში

ვარვარა იაკიმოვიჩი

ფინანსები მათი მატერიალური თვალსაზრისით წარმოადგენს სახელმწიფოს ფულად სახსრებს და შემოსავლებს, მისი ტერიტორიული დანაყოფები (ფედერაციის სუბიექტები, მუნიციპალიტეტები), საწარმოები, ორგანიზაციები, დაწესებულებები, რომლებიც გამოიყენება საზოგადოების საჭიროებებისთვის და წარმოების განვითარებისთვის. უფრო სწორედ, ეს არის მთელი ქვეყნის ფინანსური რესურსები.

ასეთი მახასიათებელი აშკარად არ არის საკმარისი, რადგან ფინანსების, როგორც ეკონომიკური მექანიზმის არსი ვლინდება არა მათ რაოდენობრივ მხარეში, თუმცა მნიშვნელოვანია, არამედ იმ სოციალური ურთიერთობების შინაარსში, რომლებიც წარმოიქმნება ამ მექანიზმის ფუნქციონირების დროს, მისი თანდაყოლილი ფუნქციები.

ფინანსები- ეს არის ეკონომიკური ფულადი ურთიერთობები სახელმწიფოს, მისი ტერიტორიული დანაყოფების, აგრეთვე საწარმოების, ორგანიზაციებისა და დაწესებულებების ფულადი სახსრებისა და შემოსავლების ფორმირების, განაწილებისა და გამოყენებისათვის, რათა უზრუნველყონ გაფართოებული რეპროდუქცია და სოციალური საჭიროებები, რომელთა პროცესში განაწილება და სოციალური პროდუქტის გადანაწილება და საზოგადოების მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებაზე კონტროლი.

ფინანსური მართვის მიზანი - სტაბილურობისა და ფინანსური დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფა, რაც გამოიხატება მაკროეკონომიკური ბალანსით, ბიუჯეტის ჭარბი რაოდენობით, სახელმწიფო ვალის შემცირებით, ეროვნული ვალუტის სიმყარით და შედეგად, მოსახლეობის კეთილდღეობის ზრდით.

ფინანსებს აქვს შემდეგი ფუნქციები:

დისტრიბუცია - წარმოებისა და ვაჭრობის პროცესში წარმოიქმნება სხვადასხვა შემოსავალი. თუმცა საზოგადოების განვითარების საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად აუცილებელია ამ და სხვა შემოსავლების ნაწილის გადანაწილება. ეს ხდება აღნიშნული შემოსავლის ნაწილის ამოღებით, ამ სახსრებიდან სახსრების შექმნით და სოციალურად სასარგებლო მიზნებისთვის სახსრების ხარჯვით: განათლება, მედიცინა, მშენებლობა, თავდაცვა და ა.შ.;

კონტროლი - კონტროლი სახსრებისა და რესურსების სწორად დაგროვებასა და განაწილებაზე. შესაბამისად, ფინანსები ასევე შესაძლებელს ხდის დაგროვილი სახსრების ხარჯვის ყველაზე ოპტიმალური გზების განსაზღვრას, რათა საზოგადოების მოთხოვნილებები მაქსიმალურად დაკმაყოფილდეს.

მარეგულირებელი - სახელმწიფო ბიუჯეტის სუბსიდიების უზრუნველყოფა;

სტაბილიზაცია.

ფუნქციები გამოხატავს ფინანსების არსს და მათ სოციალურ-ეკონომიკურ როლს. ფინანსების საშუალებით ხდება მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) და ეროვნული შემოსავლის განაწილება და გადანაწილება (წარმოებით და არაწარმოებით სექტორებს, ეკონომიკის სექტორებს, რეგიონებს, საკუთრების ფორმებს, სოციალურ ჯგუფებს შორის), ასევე კონტროლი. ქვეყანაში მატერიალური და სოციალური სარგებლის წარმოება და განაწილება.

ფინანსები არის ეკონომიკური ურთიერთობა, რომელიც დაკავშირებულია სახსრების ცენტრალიზებული და დეცენტრალიზებული სახსრების დაგროვებასთან, განაწილებასთან და გამოყენებასთან სახელმწიფოს ფუნქციების შესასრულებლად და გაფართოებული რეპროდუქციისთვის პირობების უზრუნველყოფის ამოცანის შესასრულებლად.

შესაბამისად, სახელმწიფოს ფინანსური საქმიანობა არის სახელმწიფოს საქმიანობა ცენტრალიზებული და დეცენტრალიზებული სახსრების ფორმირებაში, განაწილებაში და გამოყენებაში, რაც უზრუნველყოფს მის შეუფერხებელ ფუნქციონირებას და განვითარებას.

ცენტრალიზებული ფინანსების პირობებში ესმით ეკონომიკური ურთიერთობები, რომლებიც დაკავშირებულია სახელმწიფო ბიუჯეტის სისტემაში დაგროვილი სახსრების სახსრების ფორმირებასა და გამოყენებასთან და სამთავრობო გარე-საბიუჯეტო სახსრებთან.

სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ფონდების ცენტრალიზებული ფონდები ან ცენტრალიზებული ფინანსები მოიცავს სახელმწიფოს იმ სახსრებს, რომლებიც მის განკარგულებაშია, როგორც მმართველი სუბიექტი. ეს სახსრები მოიცავს: პირველ რიგში, სახელმწიფო ბიუჯეტის სისტემაში დაგროვილ სახსრებს; მეორეც, სახელმწიფოს ბიუჯეტგარეშე ცენტრალიზებული სახსრები; მესამე, სახელმწიფო დაზღვევა; მეოთხე, სახელმწიფო, მათ შორის საბანკო, საკრედიტო.

დეცენტრალიზებული ფინანსების პირობებში გვესმის ფულადი ურთიერთობები, რომლებიც შუამავლობენ საწარმოების ფულადი სახსრების მიმოქცევას. ანუ, დეცენტრალიზებული ფინანსები მოიცავს საკუთრების ყველა ფორმის საწარმოებისა და ორგანიზაციების ფინანსებს, რომლებიც ყალიბდება როგორც საკუთარი რესურსებისა და ბიუჯეტის ასიგნებების ხარჯზე, ასევე დარგობრივ და ინტერსექტორულ ბიუჯეტს გარეთ.

ფინანსები ფულადი ურთიერთობების განუყოფელი ნაწილია, ამიტომ ფინანსების როლი და მნიშვნელობა, პირველ რიგში, დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა ადგილს იკავებს ფულადი ურთიერთობები ეკონომიკურ ურთიერთობებში.

ფინანსებიარის მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) და ეროვნული შემოსავლის განაწილებისა და გადანაწილების ეკონომიკური ინსტრუმენტი, ის არის ფულადი სახსრების ფორმირებისა და გამოყენების კონტროლის ინსტრუმენტი.

მთავარია დანიშნულებაფინანსები - ფულადი შემოსავლებისა და სახსრების ფორმირებით უზრუნველყოფილი იყოს არა მხოლოდ სახელმწიფოსა და საწარმოების საჭიროებები ნაღდი ფულით, არამედ კონტროლი ფინანსური რესურსების ხარჯვაზე.

ფინანსები გამოხატავს ფულად ურთიერთობებს, რომლებიც წარმოიქმნება შემდეგ სუბიექტებს შორის:

1. საწარმოები ინვენტარის ნივთების შეძენის, პროდუქციისა და მომსახურების რეალიზაციის პროცესში;
2. საწარმოები და უმაღლესი ორგანიზაციები ფონდების ცენტრალიზებული ფონდების შექმნასა და მათ განაწილებაში;
3. სახელმწიფო და მოქალაქეები გადასახადებისა და ნებაყოფლობითი გადახდების განხორციელებისას;
4. საწარმოები, მოქალაქეები და გარე-საბიუჯეტო ფონდები გადახდების განხორციელებისას და რესურსების მიღებისას;
5. საბიუჯეტო სისტემის ცალკეული ბმული;
6. სადაზღვევო ორგანიზაციები, საწარმოები და მოსახლეობა სადაზღვევო პრემიის გადახდისა და ზარალის ანაზღაურებისას.

ფინანსები ასევე გამოხატავს ფულად ურთიერთობებს, რომლებიც შუამავლობენ საწარმოს სახსრების მიმოქცევაში.

სახელმწიფოს როლი ცენტრალიზებული და დეცენტრალიზებული სახსრების დაგროვების, რეგულირების, განაწილებისა და გამოყენების საქმეში განსაკუთრებით იზრდება საბაზრო ეკონომიკის სისტემაზე გადასვლის პერიოდში. რაც შეეხება ცენტრალიზებულ ფონდებს, მათთან მიმართებაში სახელმწიფო მოქმედებს როგორც მმართველი სუბიექტი და შეუძლია თავისი შემოსავალი უზრუნველყოს იძულებითი სისტემით - გადასახადები, გადასახადები, სხვადასხვა მოსაკრებლები, ფულის ემისია და ა.შ.

Კიდევ ერთი რამ - დეცენტრალიზებული ფონდები. მათთან მიმართებაში სახელმწიფო რეგულირება სულ სხვაგვარად არის გამოხატული. და სრულიად განსხვავებული დამოკიდებულება უნდა იყოს კერძო მეწარმეების ფინანსების მიმართ, ვინაიდან კერძო ფინანსები - მათი მდგომარეობა და დინამიკა - ექვემდებარება საბაზრო ეკონომიკის კანონებს.

სახელმწიფოს ნებისმიერი ფინანსური საქმიანობა დაკავშირებულია ხარჯებთან და შემოსავლებთან. იმ შემთხვევაში, როდესაც ხარჯები აღემატება შემოსავლებს, სახელმწიფო იძულებულია მოიძიოს სახსრების დამატებითი წყაროები საჭირო ხარჯების დასაფარად - ბანკის ან სახელმწიფო სესხი, ფასიანი ქაღალდების გამოშვება და ა.შ. მაშასადამე, ეს არის ფინანსური მდგომარეობა, რომელიც ასახავს სახელმწიფოში მიმდინარე პროცესებს და არა მხოლოდ ეკონომიკისა და სოციალური პროცესების სფეროში, არამედ პოლიტიკის, დემოგრაფიის, ეკოლოგიის და ა.შ.

ფინანსური რესურსების გადანაწილების გარეშე სახელმწიფოში თითქმის ნებისმიერი ღონისძიების ჩატარება შეუძლებელია. ანუ სახელმწიფოში ნებისმიერი ღონისძიების ჩატარება დაკავშირებულია მის ფინანსურ საქმიანობასთან. და ამიტომაა საჭირო საკანონმდებლო ბაზა, რომელიც დაარეგულირებს სახელმწიფოს ფინანსურ საქმიანობას, ვინაიდან ეს, რა თქმა უნდა, სამართლებრივი ფორმით მიმდინარეობს.

ფინანსების მონაწილეობის გარეშე ეროვნული შემოსავალი, რომელიც წარმოადგენს ფულადი შემოსავლისა და სახსრების ძირითად მატერიალურ წყაროს, ვერ გადანაწილდება. ეროვნული შემოსავლისა და მისი ცალკეული ნაწილების – მოხმარების ფონდისა და აკუმულაციური ფონდის მოცულობების გათვალისწინებით განისაზღვრება ეკონომიკის განვითარებისა და მისი სტრუქტურის პროპორციები. ფინანსები, რომლებიც გავლენას ახდენენ წარმოებაზე, განაწილებასა და მოხმარებაზე, ობიექტურია.

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ფინანსური მდგომარეობა ასახავს და განსაზღვრავს ქვეყნის ეკონომიკის მდგომარეობას.

მთავარი ფინანსური რესურსების ზრდის პირობა- ეროვნული შემოსავლის ზრდა. ფინანსები და ფინანსური რესურსები არ არის იდენტური ცნებები. თავისთავად, ფინანსური რესურსები არ განსაზღვრავს ფინანსების არსს, არ ავლენს მათ შინაგან შინაარსს და სოციალურ მიზანს. ფინანსები დიდწილად დამოკიდებულია სახელმწიფოს ფინანსურ პოლიტიკაზე. ფინანსების არსი მათ ფუნქციებში ვლინდება. დავასახელოთ ფინანსების ოთხი ფუნქცია: სადისტრიბუციო, საკონტროლო, მარეგულირებელი და სტაბილიზაციის ფუნქცია და თითოეული მათგანი ცალკე დავახასიათოთ.

ფინანსების ძირითადი ფუნქციაა ორი: განაწილება და კონტროლი, რომელსაც ახორციელებს ფინანსები ერთდროულად. და ეს ბუნებრივია, რადგან ყოველი ფინანსური ტრანზაქცია ნიშნავს სოციალური პროდუქტის და ეროვნული შემოსავლის განაწილებას და ამ განაწილების კონტროლს.

განაწილების ფუნქციაფინანსები ნიშნავს მათ მონაწილეობას ეროვნული შემოსავლის განაწილებაში, რომელიც შედგება ე.წ. ძირითადი, ანუ პირველადი შემოსავლის შექმნაში. მათი ჯამი უდრის ეროვნულ შემოსავალს. ძირითადი შემოსავლები წარმოიქმნება მატერიალურ წარმოებაში მონაწილეთა შორის ეროვნული შემოსავლის განაწილების დროს და იყოფა ორ ჯგუფად:

1. მშრომელთა და დასაქმებულთა ხელფასები, ფერმერების, გლეხების შემოსავლები;
2. მატერიალური წარმოების სფეროში საწარმოების შემოსავალი.

ეროვნული შემოსავლის შემდგომი გადანაწილება დაკავშირებულია:

1. საწარმოთა და ორგანიზაციების შემოსავლებისა და დანაზოგების ეფექტიანი და რაციონალური გამოყენების ინტერესებით სახსრების სექტორთაშორისი და ტერიტორიული გადანაწილებით;
2. არა მხოლოდ წარმოების, არამედ არაწარმოების სფეროს არსებობით, რომელშიც ეროვნული შემოსავალი არ იქმნება (ჯანმრთელობა, განათლება, სოციალური დაზღვევა და სოციალური უზრუნველყოფა, მენეჯმენტი);
3. შემოსავლების გადანაწილებით მოსახლეობის სხვადასხვა სოციალურ ჯგუფს შორის. შედეგად ყალიბდება მეორადი ან წარმოებული შემოსავლები, არასაწარმოო სექტორებში მიღებული შემოსავლები, გადასახადები.

ამრიგად, ეროვნული შემოსავლის გადანაწილება ხდება:

• ეროვნული მეურნეობის საწარმოო და არასაწარმოო სფეროები;
• მატერიალური წარმოების ფილიალები;
• ქვეყნის გარკვეული რეგიონები;
• საკუთრების ფორმები;
• მოსახლეობის სოციალური ჯგუფები.

ფინანსების დახმარებით განხორციელებული ეროვნული შემოსავლისა და მშპ-ის განაწილებისა და გადანაწილების საბოლოო მიზანია საწარმოო ძალების განვითარება, ეკონომიკის საბაზრო სტრუქტურების შექმნა, სახელმწიფოს გაძლიერება და მაღალი სტანდარტის უზრუნველყოფა. საერთო მოსახლეობისთვის ცხოვრება. ფინანსების როლი ექვემდებარება საწარმოებისა და ორგანიზაციების კოლექტივების, აგრეთვე თანამშრომლების მატერიალური ინტერესის გაზრდის ამოცანებს ფინანსური და ეკონომიკური საქმიანობის გაუმჯობესებაში, მაღალი შედეგების მიღწევაში ყველაზე დაბალ ფასად.

კონტროლის ფუნქცია. ფინანსები, როგორც ფულადი შემოსავლისა და სახსრების დაგროვებისა და გამოყენების ინსტრუმენტი, ობიექტურად ასახავს ეროვნული შემოსავლისა და მშპ-ის განაწილებისა და გადანაწილების პროცესს შესაბამის სახსრებზე, აკონტროლებს მათ ხარჯვას დანიშნულებისამებრ.

საბაზრო ურთიერთობებზე გადასვლისას ფინანსური კონტროლი მიზნად ისახავს სახელმწიფო და კერძო წარმოების დინამიური განვითარების უზრუნველყოფას, სამეცნიერო და ტექნოლოგიური პროგრესის დაჩქარებას და ეროვნული ეკონომიკის ყველა სექტორში მუშაობის ხარისხის გაუმჯობესებას. ფინანსური კონტროლი მოიცავს როგორც საწარმოო, ასევე არასაწარმოო სფეროებს. იგი მოიცავს იმ ეკონომიკური ურთიერთობების მთელ კომპლექსს, რომელზედაც დამოკიდებულია სახსრების სახსრების ზომა და მათი გამოყენების ეფექტურობა.

ფინანსური კონტროლი- ფინანსური და ეკონომიკური საქმიანობის კანონიერების უზრუნველყოფის მნიშვნელოვანი საშუალება. ფინანსური და ეკონომიკური დანაშაულების თავიდან აცილების მიზნით, ის იცავს სახელმწიფოს ინვენტარს და ფულს. ფინანსურ კონტროლს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება დღევანდელ დროს, როდესაც ძალიან მკაფიოდ ვლინდება „თეთრი საყელოიანი“ ეკონომიკური დანაშაულის ზრდის ტენდენცია.

ამრიგად, ფინანსური კონტროლი არის კანონით რეგულირებული სახელმწიფო, მუნიციპალური, საჯარო და სხვა სამეურნეო სუბიექტების საქმიანობა ფინანსური დაგეგმვის დროულობისა და სიზუსტის, შესაბამისი სახსრების შემოსავლების მიღების სისწორისა და სისრულის, მათი სისწორისა და ეფექტურობის შესამოწმებლად. გამოყენება.

სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ფინანსური კონტროლის უმნიშვნელოვანესი ამოცანაა ფინანსურ საკითხებზე კანონმდებლობის ზუსტი დაცვის, საბიუჯეტო სისტემის, საგადასახადო სამსახურის, ბანკების მიმართ ფინანსური ვალდებულებების დროულად და სისრულეზე გადამოწმება. ანგარიშსწორებისა და გადახდების საწარმოებისა და ორგანიზაციების.

ფინანსების კონტროლის ფუნქცია ასევე ვლინდება ფინანსური ორგანოების საქმიანობით. ფინანსური კონტროლის ეფექტურობა, რომელსაც ახორციელებენ სხვადასხვა სუბიექტები, კერძოდ, საჯარო ხელისუფლება, ადგილობრივი თვითმმართველობები, აუდიტორები, აუდიტორული ფირმები, დიდწილად დამოკიდებულია მათ ურთიერთქმედებაზე, ერთობლივი აქტივობების კოორდინაციაზე, ასევე სამართალდამცავ ორგანოებთან თანამშრომლობაზე.

მარეგულირებელი ფუნქციაფინანსები ასოცირდება სახელმწიფო ჩარევასთან ფინანსების საშუალებით - სახელმწიფო ხარჯები, გადასახადები, სახელმწიფო კრედიტი - რეპროდუქციის პროცესში. სახელმწიფო გავლენას ახდენს რეპროდუქციულ პროცესზე ცალკეული საწარმოებისა და მრეწველობის დაფინანსებით, სოციალური ღონისძიებებით და საგადასახადო პოლიტიკის განხორციელებით.

სტაბილიზაციის ფუნქციაფინანსები არის ყველა ეკონომიკური სუბიექტისა და მოქალაქის უზრუნველყოფა სტაბილური ეკონომიკური და სოციალური პირობებით. ეს ფუნქცია ფინანსებმა უნდა შეასრულოს საბაზრო ურთიერთობების გარდამავალ და განვითარების პირობებში.

ფინანსების ფუნქციები ხორციელდება ფინანსური მექანიზმის საშუალებით, რომელიც მოიცავს ეროვნულ ეკონომიკაში ფინანსური ურთიერთობების ორგანიზაციული ფორმების ერთობლიობას, სახსრების ცენტრალიზებული და დეცენტრალიზებული სახსრების ფორმირებისა და გამოყენების პროცედურას, ფინანსური დაგეგმვის მეთოდებს, ფინანსურ და ფორმებს. ფინანსური სისტემის მართვა, ფინანსური კანონმდებლობა. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფინანსური კანონმდებლობის სტაბილურობის ფაქტორი, რადგან ამის გარეშე შეუძლებელია საინვესტიციო პოლიტიკის განხორციელება.

ფინანსური მექანიზმის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ელემენტია ფინანსური დაგეგმვა, რომელიც უპირველეს ყოვლისა ეხება ბიუჯეტის დაგეგმვას.

რუსეთის ფედერაცია ამუშავებს გრძელვადიან ფინანსურ გეგმას მიმდინარე წლის ბიუჯეტის საფუძველზე. მისი მიზნები შემდეგია:

1. საკანონმდებლო (წარმომადგენლობითი) ორგანოების ინფორმირება ეკონომიკისა და სოციალური სფეროს განვითარების მოსალოდნელი საშუალოვადიანი ტენდენციების შესახებ;
2. შემუშავებული რეფორმების, პროგრამების, კანონების ფინანსური შედეგების კომპლექსური პროგნოზირება;
3. ფინანსური პოლიტიკის სფეროში პერსპექტიული ღონისძიებების საჭიროებისა და განხორციელების შესაძლებლობის დადგენა;
4. გრძელვადიანი ნეგატიური ტენდენციების თვალყურის დევნება შესაბამისი ზომების დროული მიღების მიზნით.

გრძელვადიანი ფინანსური გეგმა შემუშავებულია სამი წლის განმავლობაში:

• 1 წელი – წელი, რომლისთვისაც დგება ბიუჯეტი;
• მე-2 და მე-3 წელი არის დაგეგმვის პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც შესაძლებელია ამ ეკონომიკური პოლიტიკის რეალური შედეგების მიკვლევა.

მასალა საიტიდან

ფინანსების ფუნქციები

ფინანსების ძირითადი ფუნქციები მოიცავს შემდეგს:

1. ან აკუმულაციური ფუნქცია;
2. სახსრების გამოყენება ან გამანაწილებელი ფუნქცია;
3. კონტროლი კაპიტალის გამოყენების ეფექტურობაზე.

ისინი მოქმედებენ ერთდროულად და კოორდინირებულად.

კუმულაციური ფუნქცია

გლობალურ ფინანსურ დონეზე ეს ფუნქცია ჩართულია საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ფორმირებაში, სახელმწიფო დონეზე - ბიუჯეტის საშემოსავლო მხარის ფორმირებაში, ხოლო საწარმოს დონეზე - შემოსავლების დაგროვებაში.
ფინანსური მენეჯერის მუშაობაში აკუმულაციური ფუნქცია ვლინდება ყველა ფინანსური რესურსის კონცენტრაციით ფონდების შესაბამის ფონდებში. აქ მხედველობაში გვაქვს როგორც დეცენტრალიზებული ფონდები (მრეწველობა, ასოციაციების ფონდები, საწარმოები), ასევე ცენტრალიზებული (სხვადასხვა სტრუქტურების ფედერალური და საკრედიტო რესურსების ფონდები).
საწარმოს ფინანსური მენეჯერის უპირველესი ამოცანაა ფინანსების სრული და დროული მობილიზება ფულად სახსრებში. ყოველივე ამის შემდეგ, შემოსავლის ნაკლებობა სავსეა ორგანიზაციის ბიუჯეტში არსებული ხარვეზების კომპენსაციის დამატებითი წყაროების ძიებით.

განაწილების ფუნქცია

სისტემა.
მისი მეშვეობით რეალიზდება დაფინანსების მთავარი მიზანი: სახელმწიფოს და თითოეული ბიზნეს სუბიექტის უზრუნველყოფა პირველადი თუ ძირითადი შემოსავლის გადანაწილებით დაგროვილი საჭირო ფინანსური რესურსებით.
ძირითადი შემოსავლები მოიცავს მუშების, დასაქმებულთა ხელფასს, ფერმერთა, გლეხთა შემოსავალს და საწარმოთა შემოსავლებს საწარმოო სექტორში.
საწარმოს მასშტაბით ეს ფუნქცია რეალიზდება ყველა ფულადი შემოსავლის, მათ შორის პროდუქციის რეალიზაციიდან მიღებული შემოსავლების განაწილებითა და გადანაწილებით.
ფინანსური მენეჯერისგან, სადისტრიბუციო ფუნქცია მოითხოვს მუდმივი საინვესტიციო გადაწყვეტილებების მიღებას. ანუ ის ხელს უწყობს მას გასცდეს ფინანსურ საქმიანობას და მიიღოს გადაწყვეტილებები იურიდიულ და მიწოდების საკითხებზე, როგორიცაა კონტრაგენტის არჩევა, მიწოდების პირობები და ა.შ.

კონტროლის ფუნქცია

კონტროლის ფუნქცია მიუთითებს გადახრების არსებობაზე ეროვნული ვალისა და მთლიანი შიდა პროდუქტის პროპორციებში. ეს ფუნქცია ვლინდება ეკონომიკური სუბიექტის ფინანსური საქმიანობის განხორციელების ყველა ეტაპზე.
საწარმოში კონტროლის ფუნქცია ხორციელდება შემდეგი ოპერაციებით:

• ფინანსური და ეკონომიკური კონტროლი ეკონომიკური ხელშეკრულებების შესრულებაზე და კომერციული ანგარიშსწორების განხორციელებაზე;;;;
• საგადასახადო გადასახადებისა და საბიუჯეტო რესურსებიდან დაფინანსების ფინანსური და საბიუჯეტო კონტროლი;
• საკრედიტო და საბანკო კონტროლი საკრედიტო და ფულადი ანგარიშსწორების პრინციპებთან შესაბამისობაზე.

კონტროლის ღონისძიებების ფარგლებში საწარმოს ფინანსური მენეჯერი ასრულებს შემდეგ საქმიანობას.

შესავალი……………………………………………………………….…………….....3

თავიმე. ფინანსების კონცეფცია და მახასიათებლები

1.1. ფინანსების აუცილებლობა და არსი………………………………………………………5

1.2. ფინანსების მახასიათებლები …………………………………………………………………………………

თავიII. ფინანსების ფუნქციები

2.1. სადისტრიბუციო ფუნქცია ……………………………………………………….…12

2.2. საკონტროლო ფუნქცია…………………………………………………………………………………………………………………………………….

2.3. სხვა ფუნქციები…………………………………………………………………….15

თავიIII.

3.1. საჯარო ფინანსები………………………………………………………..17

3.2. ფინანსური მართვის მეთოდები………………………………………………………………………

დასკვნა………………………..…………………………………….………23

ბიბლიოგრაფია…….…..……..…………………………………………..…….24

შესავალი

თანამედროვე სამყარო არის ყოვლისმომცველი და ყოვლისშემძლე სასაქონლო-ფულადი ურთიერთობების სამყარო. ისინი გაჟღენთილია ნებისმიერი სახელმწიფოს შიდა ცხოვრებაში და მის საქმიანობაში საერთაშორისო ასპარეზზე. სხვადასხვა დონეზე რეპროდუქციის პროცესში, საწარმოდან დაწყებული და მთლიანად ეროვნული ეკონომიკით დამთავრებული, ყალიბდება ფონდების ფონდები. არ აქვს მნიშვნელობა რა სახით ჩნდება ფული: ფულადი ქაღალდის ჟეტონების სახით, გადახურვის თექის სახით საკრედიტო ბარათების სახით, თუ ზოგადად საბანკო ანგარიშებზე თანხები, ყოველგვარი ფორმის გარეშე.

ფინანსების მეცნიერების საგანია ეკონომიკური ურთიერთობების გარკვეული სისტემა, რომელიც დაკავშირებულია სახსრების ცენტრალიზებული და დეცენტრალიზებული სახსრების (სახელმწიფოს, საწარმოების, ორგანიზაციების და სხვა ეკონომიკური სუბიექტების) ფორმირებასთან, განაწილებასთან და გამოყენებასთან ფუნქციებისა და ამოცანების შესასრულებლად. სახელმწიფოს და უზრუნველყოს პირობები გაფართოებული გამრავლებისთვის.

რეპროდუქციის პროცესის უზრუნველყოფაში ჩართული ფულადი რესურსების სახსრების ფორმირებისა და გამოყენების სისტემა წარმოადგენს საზოგადოების ფინანსებს. ხოლო ეკონომიკური ურთიერთობების მთლიანობა, რომელიც წარმოიქმნება სახელმწიფოს, საწარმოებსა და ორგანიზაციებს, ინდუსტრიებს, ტერიტორიებსა და ცალკეულ მოქალაქეებს შორის სახსრების მოძრაობასთან დაკავშირებით, აყალიბებს ფინანსურ ურთიერთობებს.

ასე რომ, ფინანსები ისტორიული კატეგორიაა. ისინი გამოჩნდნენ სახელმწიფოს გაჩენის პარალელურად საზოგადოების კლასებად დაყოფის დროს. ტერმინი ფინანსები წარმოიშვა მე-13-15 საუკუნეებში იტალიის სავაჭრო ქალაქებში და ნიშნავდა ნებისმიერ ნაღდი ანგარიშსწორებას. მოგვიანებით, ტერმინმა მოიპოვა საერთაშორისო გავრცელება და დაიწყო გამოყენება, როგორც ცნება, რომელიც დაკავშირებულია მოსახლეობასა და სახელმწიფოს შორის ფულადი ურთიერთობების სისტემასთან, სახელმწიფო ფონდების ფორმირებასთან დაკავშირებით. ამრიგად, ეს ტერმინი ასახავდა, პირველ რიგში, ფულად ურთიერთობებს ორ სუბიექტს შორის, ანუ ფული მოქმედებდა როგორც ფინანსების არსებობისა და ფუნქციონირების მატერიალური საფუძველი (სადაც არ არის ფული, არ შეიძლება იყოს ფინანსები); მეორეც, სუბიექტებს ჰქონდათ განსხვავებული უფლებები ამ ურთიერთობების პროცესში: ერთ-ერთ მათგანს (სახელმწიფოს) გააჩნდა განსაკუთრებული უფლებამოსილება; მესამე, ამ ურთიერთობების პროცესში ჩამოყალიბდა ფონდების ეროვნული ფონდი - ბიუჯეტი (აქედან გამომდინარე, შეიძლება ითქვას, რომ ეს ურთიერთობები საფონდო ხასიათს ატარებდა); მეოთხე, ბიუჯეტში თანხების რეგულარული გადინება ვერ მოხერხდება გადასახადების, მოსაკრებლების და სახელმწიფო-სავალდებულო ხასიათის სხვა გადასახდელების გარეშე, რაც მიიღწევა სახელმწიფოს კანონიერი კანონშემოქმედებითი საქმიანობით, შესაბამისი ფინანსური აპარატის შექმნით. .

ფინანსების საჭიროება სასაქონლო-ფულადი ურთიერთობების პირობებში აიხსნება იმით, რომ ფინანსები აუცილებელია სოციალური პროდუქტის ღირებულების განაწილებისთვის. ეს პროცესი მხოლოდ ფინანსების კატეგორიის დახმარებით ხორციელდება.

ფინანსები არ არის ფული! ფული პირველადია - ფინანსები მეორეხარისხოვანია.

როდესაც ფინანსები ხდება ზედსართავი სახელი (ფინანსური სახსრები, ფინანსური რესურსები და ა.შ.), მაშინ ფინანსები ხდება ფული.

ფინანსები არის ეკონომიკური (ფულადი) ურთიერთობების სისტემა, რომლის დახმარებით იქმნება და იხარჯება სახსრების სახსრები.

ფინანსები - ობიექტურად განსაზღვრული ეკონომიკური ურთიერთობების ერთობლიობა, რომელსაც აქვს სადისტრიბუციო ხასიათი, გამოხატვის ფულადი ფორმა და მატერიალიზდება ფულადი შემოსავალი და დანაზოგი, რომელიც ჩამოყალიბებულია სახელმწიფოსა და ბიზნეს სუბიექტების ხელში გაფართოებული რეპროდუქციის, მუშაკთა მატერიალური წახალისების მიზნით. სოციალური და სხვა საჭიროებების დაკმაყოფილება.

ეს არის ფინანსების ძირითადი მახასიათებლები. მათი აზრით, ფულადი ურთიერთობების მთლიანობიდან უდავოდ შეიძლება გამოვყოთ ფინანსები. მაგალითად, მოქალაქეებსა და სხვადასხვა ვაჭრობას შორის წარმოშობილი ფულადი ურთიერთობები არ შეიძლება მიეკუთვნებოდეს ფინანსებს, რადგან. სახელმწიფო აქ ფულად ურთიერთობებს სამოქალაქო სამართლის მეთოდით აწესრიგებს, რისთვისაც დამახასიათებელი ნიშანია ამ ურთიერთობებით გაერთიანებული სუბიექტების თანასწორობა.

ამრიგად, ფინანსები ყოველთვის ფულადი ურთიერთობაა, მაგრამ არცერთი ფულადი ურთიერთობა ყოველთვის არ არის ფინანსური ურთიერთობა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ჩვენ შეგვიძლია ჩამოვაყალიბოთ ფინანსების ზოგადი განმარტება. ფინანსები არის ეკონომიკური ურთიერთობები, რომლებიც დაკავშირებულია ფონდების ცენტრალიზებული და დეცენტრალიზებული სახსრების ფორმირებასთან, განაწილებასთან და გამოყენებასთან სახელმწიფოს ფუნქციებისა და ამოცანების შესასრულებლად და განხილული რეპროდუქციისთვის პირობების უზრუნველსაყოფად.

თავიმე. ფინანსების კონცეფცია და არსი

1.1 ფინანსების აუცილებლობა და არსი

ფინანსები არის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ეკონომიკური კატეგორია, რომელიც ასახავს ეკონომიკურ ურთიერთობებს ფულის შექმნისა და გამოყენების პროცესში. მათი გაჩენა მოხდა საარსებო მეურნეობიდან რეგულარულ სასაქონლო-ფულის ბირჟაზე გადასვლის კონტექსტში და მჭიდრო კავშირში იყო სახელმწიფოს განვითარებასა და რესურსების საჭიროებებთან.

ფინანსების ერთ-ერთი მთავარი მახასიათებელია მათი გამოხატვის ფულადი ფორმა და ფინანსური ურთიერთობების რეალური ფულადი ნაკადების ასახვა.

სახსრების რეალური მოძრაობა ხდება რეპროდუქციის პროცესის მეორე და მესამე ეტაპებზე - განაწილებაში და გაცვლაში.

მეორე ეტაპზე ღირებულების მოძრაობა ფულადი ფორმით ხდება საქონლის გადაადგილებისგან დამოუკიდებლად და ხასიათდება მისი გაუცხოებით (ზოგიერთი მფლობელის ხელიდან სხვის ხელში გადატანა) ან თითოეულის მიზანმიმართული იზოლაციით (ერთი მფლობელის შიგნით). ღირებულების ნაწილი.

მესამე ეტაპზე განაწილებული ღირებულება (ფულადი სახით) იცვლება სასაქონლო ფორმაში. აქ არ არის თვით ღირებულების გაუცხოება.

ამრიგად, რეპროდუქციის მეორე ეტაპზე ხდება ღირებულების ფულადი ფორმის ცალმხრივი მოძრაობა, ხოლო მესამე ეტაპზე ღირებულებების ორმხრივი მოძრაობა, რომელთაგან ერთი არის ფულის სახით და მეორე არის საქონლის სახით.

ვინაიდან რეპროდუქციის პროცესის მესამე ეტაპზე მუდმივად მიმდინარეობს გაცვლითი ოპერაციები, რომლებიც არ საჭიროებს რაიმე სოციალურ ინსტრუმენტს, აქ ფინანსების ადგილი არ არის.

ფინანსების წარმოშობისა და ფუნქციონირების არეალი არის რეპროდუქციის პროცესის მეორე ეტაპი, რომლის დროსაც სოციალური პროდუქტის ღირებულება ნაწილდება მისი დანიშნულებისამებრ და ბიზნეს სუბიექტებმა, რომელთაგან თითოეულმა უნდა მიიღოს თავისი წილი წარმოებულ პროდუქტში. აქედან გამომდინარე, ფინანსების, როგორც ეკონომიკური კატეგორიის მნიშვნელოვანი მახასიათებელია ფინანსური ურთიერთობების დისტრიბუციული ბუნება.

ფინანსები მნიშვნელოვნად განსხვავდება სხვა ეკონომიკური კატეგორიებისაგან, რომლებიც ფუნქციონირებს ხარჯების განაწილების ეტაპზე: კრედიტი, ხელფასები და ფასები.

ფინანსური ურთიერთობების გაჩენის უპირველესი სფეროა სოციალური პროდუქტის ღირებულების პირველადი განაწილების პროცესები, როდესაც ეს ღირებულება იშლება მის შემადგენელ ელემენტებად და ყალიბდება ფულადი შემოსავლისა და დანაზოგის სხვადასხვა ფორმები. ღირებულების შემდგომი გადანაწილება ბიზნეს სუბიექტებს შორის და მისი დანიშნულების გამოყენების დაზუსტება ასევე ხდება ფინანსების საფუძველზე.

ფინანსების დახმარებით ღირებულების განაწილებას და გადანაწილებას აუცილებლად თან ახლავს თანხების მოძრაობა, რომლებიც იღებენ ფინანსური რესურსების სპეციფიკურ ფორმას. მათ ქმნიან სამეწარმეო სუბიექტები და სახელმწიფო სხვადასხვა სახის ფულადი შემოსავლების, გამოქვითვებისა და შემოსულობების ხარჯზე და გამოიყენება გაფართოებული რეპროდუქციისთვის, მუშაკთა მატერიალური წახალისებისთვის, საზოგადოების სოციალური და სხვა საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად. ფინანსური რესურსები მოქმედებს როგორც ფინანსური ურთიერთობების მატერიალური მატარებლები, რაც შესაძლებელს ხდის გამოყოს ფინანსები ხარჯების განაწილებაში ჩართული კატეგორიების მთლიანი ნაკრებიდან. ეს ხდება სოციალურ-ეკონომიკური ფორმირების მიუხედავად, თუმცა ფორმები და მეთოდები, რომლითაც ყალიბდება და გამოიყენება ფინანსური რესურსები, შეიცვალა საზოგადოების სოციალური ხასიათის ცვლილებაზე.

ფინანსური რესურსების გამოყენება ძირითადად სოციალური დანიშნულების ფულადი ფორმებით ხორციელდება, თუმცა შესაძლებელია მათი გამოყენების არასაფინანსო ფორმაც. ფონდის ფორმის უპირატესობებში შედის: ნებისმიერი საჭიროების დაკმაყოფილების უფრო მჭიდრო დაკავშირების შესაძლებლობა ეკონომიკურ შესაძლებლობებთან, რესურსების კონცენტრაციის უზრუნველყოფა სოციალური წარმოების განვითარების ძირითად მიმართულებებში, საზოგადოებრივი, კოლექტიური და პიროვნული უფრო სრულყოფილად დაკავშირების შესაძლებლობა. ინტერესები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შეიძლება შემდეგი განმარტებები იყოს: ფინანსები არის ფულადი ურთიერთობები, რომლებიც წარმოიქმნება მთლიანი სოციალური პროდუქტის და ეროვნული სიმდიდრის ნაწილის ღირებულების განაწილებისა და გადანაწილების შედეგად, ფულადი შემოსავლისა და დანაზოგის ფორმირებასთან დაკავშირებით. ბიზნეს სუბიექტები და სახელმწიფო, აგრეთვე მათი გამოყენება გაფართოებული რეპროდუქციისთვის, დასაქმებულთა მატერიალური წახალისებისთვის, საზოგადოების სოციალური და სხვა საჭიროებების დაკმაყოფილებისთვის.

ფინანსების ფუნქციონირების პირობაა ფულის ხელმისაწვდომობა, ხოლო ფინანსების გაჩენის მიზეზი არის ბიზნეს სუბიექტებისა და სახელმწიფოს რესურსების საჭიროება მათი საქმიანობის უზრუნველსაყოფად.

ფინანსები შეუცვლელია, რადგან ისინი შესაძლებელს ხდის წარმოების პროპორციების მორგებას მოხმარების საჭიროებებთან, რაც უზრუნველყოფს მენეჯმენტის სფეროში მუდმივად ცვალებადი რეპროდუქციული საჭიროებების დაკმაყოფილებას. ეს ხდება სპეციალური დანიშნულების ფონდების ფორმირებით. სოციალური საჭიროებების განვითარება იწვევს ბიზნეს სუბიექტების განკარგულებაში შექმნილი ფულადი (ფინანსური) სახსრების შემადგენლობისა და სტრუქტურის ცვლილებას.

სახელმწიფო ფინანსების დახმარებით ხდება სოციალური წარმოების მასშტაბების დარეგულირება დარგობრივი და ტერიტორიული ასპექტებით, გარემოს დაცვა და სხვა სოციალური საჭიროებების დაკმაყოფილება.

ფინანსები ობიექტურად აუცილებელია, რადგან ისინი განპირობებულია სოციალური განვითარების საჭიროებებით. სახელმწიფოს შეუძლია ფინანსური ურთიერთობების ობიექტური აუცილებლობის გათვალისწინებით განავითაროს მათი გამოყენების სხვადასხვა ფორმა: შემოიღოს ან გააუქმოს სხვადასხვა სახის გადახდები, შეცვალოს ფინანსური რესურსების გამოყენების ფორმები და ა.შ. სახელმწიფოს არ შეუძლია შექმნას ის, რაც ობიექტურად არ არის მომზადებული სოციალური განვითარების კურსით. იგი ადგენს მხოლოდ ობიექტურად მომწიფებული ეკონომიკური ურთიერთობების გამოვლენის ფორმებს.

ფინანსების გარეშე შეუძლებელია საწარმოო აქტივების ინდივიდუალური და სოციალური მიმოქცევის უზრუნველყოფა გაფართოებულ საფუძველზე, ეკონომიკის დარგობრივი და ტერიტორიული სტრუქტურის მოწესრიგება, სამეცნიერო და ტექნოლოგიური მიღწევების ყველაზე სწრაფი დანერგვის სტიმულირება და სხვა სოციალური საჭიროებების დაკმაყოფილება.

ფინანსები ფულადი ურთიერთობების განუყოფელი ნაწილია, ამიტომ მათი როლი და მნიშვნელობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა ადგილს იკავებს ფულადი ურთიერთობები ეკონომიკურ ურთიერთობებში. თუმცა, ყველა ფულადი ურთიერთობა არ გამოხატავს ფინანსურ ურთიერთობას. ფინანსები განსხვავდება ფულისგან როგორც შინაარსით, ასევე მისი ფუნქციებით.

ფული არის უნივერსალური ეკვივალენტი, რომლის დახმარებით, უპირველეს ყოვლისა, იზომება ასოცირებული მწარმოებლების შრომის ხარჯები, ხოლო ფინანსები არის ეკონომიკური ინსტრუმენტი მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) და ეროვნული შემოსავლის განაწილებისა და გადანაწილებისთვის, ინსტრუმენტი. ფონდების ფორმირებისა და გამოყენების კონტროლი. მათი მთავარი მიზანია ფულადი შემოსავლებისა და სახსრების ფორმირების გზით უზრუნველყონ არა მხოლოდ სახელმწიფოსა და საწარმოების საჭიროებები ნაღდი ფულით, არამედ კონტროლი ფინანსური რესურსების ხარჯვაზე.

ფინანსები გამოხატავს ფულად ურთიერთობებს, რომლებიც წარმოიქმნება:

• საწარმოები ინვენტარის ნივთების შეძენის, პროდუქციისა და მომსახურების რეალიზაციის პროცესში;
• საწარმოები და უმაღლესი ორგანიზაციები ფონდების ცენტრალიზებული ფონდების შექმნასა და მათ განაწილებაში;
• სახელმწიფო და საწარმოები საბიუჯეტო სისტემაში გადასახადების ან გადასახადების გადახდისა და ხარჯების დაფინანსებისას;
• სახელმწიფო და მოქალაქეები გადასახადების და ნებაყოფლობითი გადახდების გადახდისას;
• საწარმოები, მოქალაქეები და გარე-საბიუჯეტო ფონდები გადახდების განხორციელებისას და რესურსების მიღებისას;
• საბიუჯეტო სისტემის ცალკეული ბმული;
• ქონების და პირადი დაზღვევის ორგანოები, საწარმოები, მოსახლეობა სადაზღვევო პრემიის გადახდისა და ზიანის ანაზღაურებისას სადაზღვევო შემთხვევის შემთხვევაში;
• საწარმოთა სახსრების ბრუნვის შუამავალი ფულადი ურთიერთობები.

ფულადი შემოსავლისა და სახსრების ძირითადი მატერიალური წყაროა ქვეყნის ეროვნული შემოსავალი – ახლად შექმნილი ღირებულება ანუ მთლიანი შიდა პროდუქტის ღირებულება წარმოების პროცესში მოხმარებული იარაღებისა და წარმოების საშუალებების გამოკლებით. ეროვნული შემოსავლის მოცულობა განსაზღვრავს ეროვნული მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებისა და სოციალური წარმოების გაფართოების შესაძლებლობას. ეროვნული შემოსავლისა და მისი ცალკეული ნაწილების - მოხმარების შემოსავლისა და დაგროვების ფონდის - სიდიდის გათვალისწინებით განისაზღვრება ეკონომიკის განვითარების პროპორციები და მისი სტრუქტურა. ამიტომ ყველა ქვეყანაში დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ეროვნული შემოსავლების სტატისტიკას.

ფინანსების მონაწილეობის გარეშე ეროვნული შემოსავალი ვერ გადანაწილდება. ფინანსები არის არსებითი კავშირი ეროვნული შემოსავლის შექმნასა და გამოყენებას შორის. ფინანსები, რომლებიც გავლენას ახდენენ წარმოებაზე, განაწილებასა და მოხმარებაზე, ობიექტურია. ისინი გამოხატავენ საწარმოო ურთიერთობების გარკვეულ სფეროს და მიეკუთვნებიან ძირითად კატეგორიას.

თანამედროვე ეკონომიკა ვერ იარსებებს სახელმწიფო ფინანსების გარეშე. ისტორიული განვითარების გარკვეულ ეტაპებზე საზოგადოების მთელი რიგი საჭიროებების დაფინანსება შესაძლებელია მხოლოდ სახელმწიფოს მიერ. ეს არის ბირთვული ინდუსტრია, კოსმოსური კვლევები, ეკონომიკის რიგი ახალი პრიორიტეტული სექტორები, ასევე საწარმოები, რომლებიც ყველას სჭირდება (ფოსტა, ტელეგრაფი და სხვა).

ფინანსები ასახავს ცალკეულ ქვეყნებში საწარმოო ძალების განვითარების დონეს და ეკონომიკური ცხოვრების მაკროეკონომიკურ პროცესებზე მათი ზემოქმედების შესაძლებლობას. ქვეყნის ეკონომიკის მდგომარეობა განსაზღვრავს ფინანსების მდგომარეობას. მუდმივი ეკონომიკური ზრდის, მშპ-ისა და ეროვნული შემოსავლის ზრდის პირობებში ფინანსები ხასიათდება სტაბილურობითა და სტაბილურობით; ისინი ხელს უწყობენ ქვეყნის მოქალაქეების სიცოცხლის წარმოების შემდგომ განვითარებას.

ფინანსები, როგორც სამეცნიერო კონცეფცია, ჩვეულებრივ ასოცირდება იმ პროცესებთან, რომლებიც სხვადასხვა ფორმით ჩნდება სოციალური ცხოვრების ზედაპირზე და აუცილებლად თან ახლავს ფულის მოძრაობას (ნაღდი ან უნაღდო). საუბარია თუ არა მოგების განაწილებაზე და საწარმოებში სასოფლო-სამეურნეო მიზნებისთვის სახსრების ფორმირებაზე, ან სახელმწიფო ბიუჯეტის შემოსავლებზე გადასახადების გადარიცხვაზე, ან საბიუჯეტო ან საქველმოქმედო ფონდებში თანხების შეტანაზე - ამ ყველაფერში და მსგავსი ფინანსური ტრანზაქციები, ხდება სახსრების მოძრაობა.

ფინანსების არსის გასაგებად, აუცილებელია გამოვყოთ ის ზოგადი თვისებები, რომლებიც ახასიათებს ყველა ფინანსური ფენომენის შინაგან ბუნებას.

თუ უგულებელვყოფთ უამრავ სპეციფიკურ ფორმებს, რომლებშიც მიმდინარეობს ფინანსური პროცესები, შეგვიძლია დავინახოთ საერთო რამ, რაც მათ აერთიანებს - ურთიერთობები, რომლებიც საფუძვლად უდევს ფინანსურ ტრანზაქციებს სოციალური წარმოების სხვადასხვა მონაწილეებს შორის ან სოციალურ ურთიერთობებში. ბუნებით, ეს ურთიერთობები არის საწარმოო (ეკონომიკური), რადგან ისინი წარმოიქმნება უშუალოდ სოციალურ წარმოებაში.

1.2. ფინანსური მახასიათებლები

ფინანსური მახასიათებლები:

• ბანკის სახსრები გაიცემა გარკვეული პერიოდის განმავლობაში; გარკვეული პირობებით და დაფარვის პირობით;
• დაფინანსებაში სახსრები გაიცემა კონკრეტული მიზნებისთვის; შეუქცევად თავისუფალი.

სესხის დახმარებით ხდება ფინანსური რესურსების გადანაწილება საწარმოებს, ორგანიზაციებსა და მოქალაქეებს შორის.

მუდმივად ხდება საკრედიტო რესურსების ტრანსფუზია ფინანსურ რესურსებში და პირიქით. საწარმოს ყველა სახსრები კონცენტრირებულია საბანკო ანგარიშებზე და წარმოადგენს ბანკების სასესხო სახსრების წყაროს სესხების გაცემისთვის. კრედიტსა და ფინანსებს შორის ბევრი საერთო მახასიათებელია, მაგრამ მთავარი არის მათი ფართო გამოყენება როგორც მიმოქცევაში, ასევე რეპროდუქციის პროცესში.

ფინანსებმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს რეპროდუქციის ყველა სტადიაზე და მთლიან პროცესზე. გავლენის ობიექტური წინაპირობები დაკავშირებულია ორ გარემოებასთან:

• ფინანსები ფუნქციონირებს სოციალური წარმოების ყველა სფეროში (წარმოება, მიმოქცევა, მოხმარება)
• ფინანსებს აქვს ეკონომიკური პროცესების კატალიზატორის პოტენციური თვისება, რაც გამომდინარეობს დისტრიბუციული ფუნქციიდან.

დისტრიბუცია იწყება მატერიალური წარმოების სფეროში. ეს ტერიტორია მოიცავს 3 ეტაპს, სადაც გადამწყვეტია წარმოების ეტაპი.

ა) მატერიალური წარმოების სფერო ამგვარად მოქმედებს წარმოების ბუნებასა და მასშტაბებზე;

ბ) მიმოქცევის სფერო, იგი წარმოდგენილია ვაჭრობით. მას ახასიათებს ყიდვა-გაყიდვის პროცესები. საქონლის სამომხმარებლო თვისებები არ იცვლება, მაგრამ იცვლება მისი ღირებულება. საქონელი იყიდება, კომპანია იღებს შემოსავალს. შემდეგ ხდება ამ შემოსავლის განაწილება კომპენსაციის, დაგროვების, მოხმარების ფონდებში. ფინანსური ურთიერთობები წინ უსწრებს და ასრულებს ყიდვა-გაყიდვის პროცესს.

გ) მოხმარების სფერო, სადაც განასხვავებენ:

კომერციული ორგანიზაციები;

საბიუჯეტო ორგანიზაციები

ამჟამად შეგიძლიათ იპოვოთ შერეული ტიპის ორგანიზაციები, სადაც კომერციული სტრუქტურები ფულს გამოყოფენ საბიუჯეტო ორგანიზაციებს.

წინაპირობებთან ერთად არის ფინანსების გამოყენების შესაძლებლობები. ისინი მომდინარეობენ ფინანსების ეკონომიკური ბუნებიდან. ვინაიდან ეს არის დისტრიბუციული კატეგორია, საზოგადოება მას იყენებს საკუთარი მიზნებისთვის. ფინანსების შეგნებული გამოყენება საზოგადოების და მისი ცალკეული ელემენტების ინტერესებში აქცევს ფინანსებს ობიექტური ეკონომიკური კატეგორიიდან მართვის ეკონომიკურ ინსტრუმენტად.

ეკონომიკური ინსტრუმენტი არის ეკონომიკური კატეგორია, რომელიც განსახიერებულია მანიფესტაციის სპეციფიკურ ფორმებში და შეგნებულად გამოიყენება საზოგადოების მიერ კონკრეტული მიზნების მისაღწევად. ეკონომიკურ ინსტრუმენტს, მათ შორის ფინანსებს, აქვს ორი პრინციპი: პირველი არის ობიექტური (ეკონომიკური კატეგორიიდან გამომდინარე), მეორე - სუბიექტური (სახელმწიფოს ეკონომიკური პოლიტიკის განხორციელების ინსტრუმენტი).

ფინანსებს ორი ეფექტი აქვს:

რაოდენობრივად (ახასიათებს განაწილების პროცესის პროპორციები);

ხარისხობრივად (ახასიათებს ფინანსების გავლენა ბიზნეს სუბიექტების მატერიალურ ინტერესებზე).

გავლენის რაოდენობრივი მხარე ხასიათდება პროპორციებით განაწილების პროცესში. ხარისხობრივი გავლენა ახასიათებს ფინანსების გავლენას ბიზნეს სუბიექტების მატერიალურ ინტერესებზე ფინანსური ურთიერთობების ორგანიზების სხვადასხვა ფორმებით.

ეკონომიკური სტიმული არის ინსტრუმენტი, რომელიც დაკავშირებულია ბიზნეს სუბიექტების მატერიალურ ინტერესებთან. ფინანსების შეგნებული გამოყენება სოციალურ წარმოებაში იწვევსშედეგებამდე, რომლებშიც ვლინდება ფინანსების აქტიური როლი სოციალურ წარმოებაში საბაზრო პირობებში. ფინანსების დახმარებით მიღწეული შედეგების შეფასების ზოგადი მიდგომა საშუალებას გვაძლევს განვიხილოთ ფინანსების როლი 3 მიმართულებით:

• • გაფართოებული რეპროდუქციის საჭიროებების საჭირო ფინანსური წყაროებით უზრუნველყოფის პოზიციიდან;
  • ხარჯების სტრუქტურის დასარეგულირებლად ფინანსების გამოყენების თვალსაზრისით;
  • ფინანსების ეკონომიკური სტიმულის სახით გამოყენების პოზიციიდან.

ფინანსები ფულადი ურთიერთობების განუყოფელი ნაწილია, მაგრამ ყველა ფულადი ურთიერთობა არ არის ფინანსური.

ფინანსები განსხვავდება ფულისგან როგორც შინაარსით, ასევე მისი ფუნქციებით. ფული არის უნივერსალური ეკვივალენტი, რომლის დახმარებით, უპირველეს ყოვლისა, იზომება ასოცირებული მწარმოებლების შრომის ხარჯები, ხოლო ფინანსები არის ეკონომიკური ინსტრუმენტი მთლიანი შიდა პროდუქტის და ეროვნული შემოსავლის განაწილებისა და გადანაწილებისთვის, ფორმირების კონტროლის ინსტრუმენტი. და სახსრების სახსრების გამოყენება.

რეპროდუქციის პროცესი არის განუწყვეტლივ განმეორებადი ციკლების ერთობლიობა.

ამრიგად, გარკვეული ურთიერთობების ფინანსურად კლასიფიკაციის კრიტერიუმია:

1. რეალური ფულადი ნაკადები, ე.ი. გადაცემა ერთი მფლობელიდან მეორეზე.

2. ამ ურთიერთობების გამანაწილებელი ბუნება.

3. გაჩენის ადგილი - რეპროდუქციული პროცესის მეორე ეტაპი.

თავი 2. ფინანსების ფუნქციები.

2.1. განაწილების ფუნქცია.

ფინანსები ფულადი ურთიერთობების განუყოფელი ნაწილია, ამიტომ მათი როლი და მნიშვნელობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა ადგილი უჭირავს ფულად ურთიერთობებს ეკონომიკურ ურთიერთობებში. თუმცა, ფინანსები განსხვავდება ფულისგან არა მხოლოდ შინაარსით, არამედ შესრულებული ფუნქციებითაც, რომლებშიც ვლინდება მათი არსი. ფუნქციები ეხება „სამუშაოს“, რომელსაც ფინანსები ასრულებს.

არავინ უარყოფს, რომ ფინანსები არის სახელმწიფოს მიერ ორგანიზებული ფულადი ურთიერთობების ერთობლიობა, რომლის პროცესშიც ხდება ფონდების ფონდების ფორმირება და გამოყენება. და კითხვაზე, თუ რა არის სხვადასხვა დონეზე მრავალი ფონდის ფორმირების წყარო, პასუხი, როგორც წესი, ერთი და იგივეა - მთლიანი შიდა პროდუქტი. მშპ-ის განაწილების პროცესის განხორციელება შესაძლებელია სახელმწიფოს მიერ დადგენილი ფინანსური ინსტრუმენტების: ნორმების, განაკვეთების, ტარიფების, გამოქვითვების და ა.შ.

თუ ზოგადად ფინანსებზე ვსაუბრობთ, მაშინ, როგორც ჩანს, უნდა ჩაითვალოს, რომ ისინი ასრულებენ ორ ძირითად ფუნქციას: დისტრიბუციულ და საკონტროლო. ფინანსების ის ნაწილი, რომელიც ფუნქციონირებს მატერიალური წარმოების სფეროში და მონაწილეობს ფულადი შემოსავლისა და დანაზოგის შექმნის პროცესში, მაგრამ ასევე ფულადი შემოსავლის გამომუშავების (რეგულირების) ფუნქციაში.

ყოველი ფინანსური ტრანზაქცია ნიშნავს სოციალური პროდუქტის და ეროვნული შემოსავლის განაწილებას და ამ განაწილების კონტროლს.

განაწილების ფუნქცია ვლინდება ეროვნული შემოსავლის განაწილებაში, როდესაც იქმნება ე.წ. ძირითადი ანუ პირველადი შემოსავლები. მათი ჯამი უდრის ეროვნულ შემოსავალს. ძირითადი შემოსავლები ყალიბდება მატერიალურ წარმოებაში მონაწილეთა შორის ეროვნული შემოსავლის განაწილებისას. ისინი იყოფა ორ ჯგუფად:

1. მუშების, დასაქმებულთა ხელფასები, ფერმერების, მატერიალური წარმოების სფეროში დასაქმებული გლეხების შემოსავალი;
2. მატერიალური წარმოების სფეროში საწარმოების შემოსავალი.

თუმცა, პირველადი შემოსავლები ჯერ კიდევ არ წარმოადგენს სახელმწიფო სახსრებს, რომლებიც საკმარისია ეროვნული ეკონომიკის პრიორიტეტული სექტორების განვითარებისთვის, ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის უზრუნველსაყოფად და მოსახლეობის მატერიალური და კულტურული საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად. აუცილებელია ეროვნული შემოსავლის შემდგომი განაწილება ან გადანაწილება, რაც დაკავშირებულია:

თანხების სექტორთაშორისი და ტერიტორიული გადანაწილებით საწარმოებისა და ორგანიზაციების შემოსავლებისა და დანაზოგების მაქსიმალურად ეფექტიანი და რაციონალური გამოყენების ინტერესებით;

ყოფნა არაპროდუქტიულ სფეროსთან ერთად, რომელშიც არ არის შექმნილი ეროვნული შემოსავალი (განმანათლებლობა, ჯანდაცვა, სოციალური დაზღვევა და სოციალური უზრუნველყოფა, მენეჯმენტი);

შემოსავლების გადანაწილება მოსახლეობის სხვადასხვა სოციალურ ჯგუფს შორის.

გადანაწილების შედეგად ყალიბდება მეორადი, ანუ პროდუქტიული შემოსავლები. მათ შორისაა არასაწარმოო სექტორებში მიღებული შემოსავალი, გადასახადები (პერსონალური საშემოსავლო გადასახადი და ა.შ.). მეორადი შემოსავლები ემსახურება ეროვნული შემოსავლის გამოყენების საბოლოო პროპორციების ფორმირებას.

აქტიური მონაწილეობით ეროვნული შემოსავლის განაწილებასა და გადანაწილებაში, ფინანსები ხელს უწყობს ეროვნული შემოსავლის საწყისი განაწილების დროს წარმოქმნილი პროპორციების ტრანსფორმაციას მისი საბოლოო გამოყენების პროპორციად. ასეთი გადანაწილების შედეგად მიღებულმა შემოსავალმა უნდა უზრუნველყოს შესაბამისობა მატერიალურ და ფინანსურ რესურსებს შორის და, უპირველეს ყოვლისა, ფულადი სახსრების ზომასა და მათ სტრუქტურას, ერთი მხრივ, წარმოების საშუალებებისა და მომხმარებლის მოცულობასა და სტრუქტურას შორის. საქონელი, მეორეს მხრივ.

რუსეთის ფედერაციაში ეროვნული შემოსავლის გადანაწილება ხდება ეროვნული ეკონომიკის რესტრუქტურიზაციის, ეკონომიკის პრიორიტეტული სექტორების განვითარების (სოფლის მეურნეობა, ტრანსპორტი, ენერგეტიკა, სამხედრო წარმოების კონვერტაცია) ინტერესებიდან გამომდინარე უღარიბესი სეგმენტების სასარგებლოდ. მოსახლეობის (პენსიონერები, სტუდენტები, მარტოხელა დედები და მრავალშვილიანი ოჯახები).

ამრიგად, ეროვნული შემოსავლის გადანაწილება ხდება ეროვნული ეკონომიკის საწარმოო და არაპროდუქტიულ სფეროებს, მატერიალური წარმოების დარგებს, ქვეყნის ცალკეულ რეგიონებს, საკუთრების ფორმებსა და მოსახლეობის სოციალურ ჯგუფებს შორის.

ეროვნული შემოსავლისა და მთლიანი შიდა პროდუქტის განაწილებისა და გადანაწილების საბოლოო მიზანი, რომელიც ხორციელდება ფინანსების დახმარებით, არის საწარმოო ძალების განვითარება, ეკონომიკისთვის საბაზრო სტრუქტურების შექმნა, სახელმწიფოს გაძლიერება და ზოგადად მოსახლეობის ცხოვრების მაღალი ხარისხის უზრუნველყოფა. . ამავდროულად, ფინანსების როლი ექვემდებარება ამოცანებს, რომ გაზარდოს საწარმოთა და ორგანიზაციების თანამშრომლებისა და კოლექტივების მატერიალური ინტერესი ფინანსური და ეკონომიკური საქმიანობის გაუმჯობესებაში, საუკეთესო შედეგების მიღწევის ყველაზე დაბალ ფასად.

2.2. კონტროლის ფუნქცია

როგორც ფულადი შემოსავლისა და სახსრების ფორმირებისა და გამოყენების ინსტრუმენტი, ფინანსები ობიექტურად ასახავს განაწილების პროცესის მიმდინარეობას. საკონტროლო ფუნქცია გამოიხატება მშპ-ს შესაბამის ფონდებს შორის განაწილებისა და დანიშნულებისამებრ მათი ხარჯვის კონტროლში.

საბაზრო ურთიერთობებზე გადასვლის პირობებში ფინანსური კონტროლი მიზნად ისახავს სახელმწიფო და კერძო წარმოების ფინანსური განვითარების უზრუნველყოფას, სამეცნიერო და ტექნოლოგიური პროგრესის დაჩქარებას და ეროვნული ეკონომიკის ყველა სექტორში მუშაობის ხარისხის გაუმჯობესებას. იგი მოიცავს საწარმოო და არასაწარმოო სფეროებს, მიმართულია ეკონომიკური სტიმულირების, მატერიალური, შრომის, ფინანსური რესურსების და ბუნებრივი რესურსების რაციონალური და ეკონომიური ხარჯვისკენ, არაპროდუქტიული ხარჯებისა და ზარალის შემცირებაზე, არასწორი მენეჯმენტისა და ნარჩენების შეკავებაზე. ფინანსების კონტროლის ფუნქციის წყალობით, საზოგადოებამ იცის, როგორ ყალიბდება თანხების განაწილების პროპორციები, რამდენად დროული ფინანსური რესურსებია სხვადასხვა ბიზნეს სუბიექტის განკარგულებაში, გამოიყენება თუ არა ისინი ეკონომიურად და ეფექტურად და ა.შ.

ფინანსური კონტროლის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ამოცანას წარმოადგენს ფინანსურ საკითხებზე კანონმდებლობის ზუსტი დაცვის, საბიუჯეტო სისტემის, საგადასახადო სამსახურის, ბანკების მიმართ ფინანსური ვალდებულებების დროულობისა და სისრულის შემოწმება, აგრეთვე საწარმოთა და საწარმოთა ორმხრივი ვალდებულებები. ანგარიშსწორებისა და გადახდების ორგანიზაციები.

ფინანსების კონტროლის ფუნქცია ასევე ვლინდება ფინანსური ორგანოების მრავალმხრივი საქმიანობით.

ფინანსური სისტემის და საგადასახადო სამსახურის თანამშრომლები ფინანსურ კონტროლს ახორციელებენ ფინანსური დაგეგმვის პროცესში, საბიუჯეტო სისტემის შემოსავლებითა და ხარჯვითი ნაწილების შესრულებისას. საბაზრო ურთიერთობების განვითარების პირობებში მნიშვნელოვნად იცვლება საკონტროლო მუშაობის მიმართულებები, ფინანსური კონტროლის ფორმები და მეთოდები.

გამანაწილებელი და კონტროლის ფუნქციები ერთი და იგივე ეკონომიკური პროცესის ორი მხარეა. მხოლოდ მათი ერთიანობითა და მჭიდრო ურთიერთქმედებით შეიძლება ფინანსები გამოიხატოს, როგორც ღირებულების განაწილების კატეგორია.

ფინანსური ინფორმაცია მოქმედებს როგორც ფინანსების კონტროლის ფუნქციის განხორციელების ინსტრუმენტი. იგი დადებულია სააღრიცხვო, სტატისტიკურ და საოპერაციო ანგარიშგებაში არსებულ ფინანსურ მაჩვენებლებში. ფინანსური ინდიკატორები საშუალებას გაძლევთ ნახოთ საწარმოების მუშაობის სხვადასხვა ასპექტები და შეაფასოთ ეკონომიკური საქმიანობის შედეგები. მათ საფუძველზე მიიღება ზომები გამოვლენილი უარყოფითი ასპექტების აღმოსაფხვრელად.

საკონტროლო ფუნქცია, რომელიც ობიექტურად თანდაყოლილია ფინანსებში, შეიძლება განხორციელდეს მეტ-ნაკლებად, რაც დიდწილად განისაზღვრება ეროვნული ეკონომიკის ფინანსური დისციპლინის მდგომარეობით. ფინანსური დისციპლინა არის სავალდებულო პროცედურა ყველა საწარმოს, ორგანიზაციის, დაწესებულებისა და თანამდებობის პირისათვის ფინანსური ეკონომიის წარმართვის, დადგენილი ნორმებისა და წესების დაცვისა და ფინანსური ვალდებულებების შესასრულებლად.

2.3. სხვა მახასიათებლები.

საკამათო საკითხებს შორის არის ფინანსების ფუნქციების საკითხი. ბევრი ეკონომისტი თვლის, რომ ფინანსები ასრულებს ორ ფუნქციას - დისტრიბუციულ და საკონტროლო. მართალია, ლიტერატურაში შეიძლება მოიძებნოს განცხადებები, რომ ამ ორი ფუნქციის გარდა, ფინანსებს სხვაც აქვს: წარმოება (სხვადასხვა ავტორი მას სხვაგვარად უწოდებენ), მასტიმულირებელი, მარეგულირებელი და ა.შ. მაგრამ ამავე დროს, ფინანსების ფუნქციების საკითხი. ჩანაცვლებულია მათი როლის შესახებ სოციალურ რეპროდუქციაში, რადგან ეს განსხვავებული, თუმცა ურთიერთდაკავშირებული საკითხებია. რა თქმა უნდა, ფინანსები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს სოციალურ რეპროდუქციაში, მათი გამოყენება შესაძლებელია წარმოების ფაქტორების ეფექტური გამოყენების სტიმულირებისთვის, ხარჯების პროპორციების რეგულირებისთვის, ეკონომიური რეჟიმის პირობების შესაქმნელად და ა.შ. ფინანსების ფუნქციონირება მათი ფუნქციებით.

დისტრიბუციული და საკონტროლო ფუნქციის გარდა, ზოგიერთი ეკონომისტის აზრით, ფინანსები მარეგულირებელ ფუნქციასაც ასრულებს. ეს ფუნქცია დაკავშირებულია სახელმწიფო ჩარევასთან ფინანსების (სახელმწიფო ხარჯები, გადასახადები, სახელმწიფო კრედიტი) რეპროდუქციის პროცესში.

ზოგიერთი ავტორი არ ცნობს ფინანსების განაწილების ფუნქციას, მიაჩნია, რომ ის არ გამოხატავს მათ სპეციფიკას, რადგან ღირებულების განაწილების პროცესებს ემსახურება სხვადასხვა ეკონომიკური კატეგორიები. მაგრამ განაწილების ფუნქციის მომხრეებს საერთოდ არ სჯერათ, რომ ის წარმოიქმნება ფინანსების ფუნქციონირების ფაქტორებით რეპროდუქციის პროცესის მეორე ეტაპზე, არამედ, პირიქით, ისინი აკავშირებენ მას ფინანსების კონკრეტულ სოციალურ მიზნებთან. ხაზს უსვამს, რომ ღირებულების განაწილების ეტაპზე მოქმედი არც ერთი სხვა კატეგორია არ არის ისეთი „დისტრიბუციული“, როგორც ფინანსები. თუმცა, დღეს რუსეთში მარეგულირებელი ფუნქცია ცუდად არის განვითარებული.

საბაზრო ურთიერთობების პირობებში ფინანსებმა უნდა შეასრულოს სტაბილიზაციის ფუნქცია. მისი შინაარსია ეკონომიკურ და სოციალურ ურთიერთობებში სტაბილური პირობების უზრუნველყოფა ყველა ეკონომიკური სუბიექტისა და მოქალაქისთვის. ამ შემთხვევაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ფინანსური კანონმდებლობის სტაბილურობის საკითხს, ვინაიდან ამის გარეშე შეუძლებელია საინვესტიციო პოლიტიკის განხორციელება საწარმოო სექტორში კერძო ინვესტორების მხრიდან. სტაბილიზაციის მიღწევას რუსეთის ფედერაციის მთავრობა განიხილავს, როგორც აუცილებელ პირობას საბაზრო ეკონომიკის სოციალურად ორიენტირებულ ეკონომიკურ ზრდაზე გადასვლისთვის.

ზოგიერთი ეკონომისტი თვლის, რომ ფინანსებს სამი ფუნქცია აქვს: ფულადი სახსრების (შემოსავლის) ფორმირება, ფულადი სახსრების (შემოსავლის) გამოყენება და კონტროლი. თუმცა, პირველი ორი, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ნამდვილად არსებობს, უფრო მოგვაგონებს დისტრიბუციული ფუნქციის განხორციელების მექანიზმს, ვიდრე ფინანსების კატეგორიის მუშაობის დამოუკიდებელ რეჟიმს.

საკამათო საკითხების არსებობა მოითხოვს ფინანსების არსის და ფუნქციების თეორიული პრობლემების შემდგომ განვითარებას. ფინანსების ეკონომიკური ხასიათისა და მისი თანდაყოლილი თვისებების ღრმა ცოდნა საშუალებას მოგვცემს აქტიურად განვავითაროთ გზები ამ კატეგორიის უკეთ გამოყენების ბიზნეს პრაქტიკაში, მეცნიერულად დაასაბუთოთ ღონისძიებები, რომლებიც მიმართულია ეკონომიკის ფინანსური აღდგენისა და ფინანსური ურთიერთობების სისტემის გაუმჯობესებაზე.

თავიIII. საჯარო ფინანსები და მათი მართვის მეთოდები

3.1 საჯარო ფინანსები.

სახელმწიფო ფინანსები ქვეყნის ფინანსური სისტემის მნიშვნელოვანი სფეროა, რომელიც შექმნილია იმისთვის, რომ სახელმწიფო უზრუნველყოს ეკონომიკური, სოციალური და პოლიტიკური ფუნქციების შესასრულებლად საჭირო სახსრებით. ეკონომიკური არსის მიხედვით, საჯარო ფინანსები არის ფულადი ურთიერთობები სოციალური პროდუქტის ღირებულებისა და ეროვნული სიმდიდრის ნაწილის განაწილებასა და გადანაწილებასთან დაკავშირებით, რომელიც დაკავშირებულია სახელმწიფოსა და მის საწარმოთა ხელთ არსებული ფინანსური რესურსების ფორმირებასთან და გამოყენებასთან. სახელმწიფო სახსრები წარმოების გაფართოების ხარჯებისთვის, საზოგადოების წევრების მზარდი სოციალურ-კულტურული საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად, ქვეყნის თავდაცვისა და მენეჯმენტის საჭიროებებისთვის. ამ სფეროში ფულადი ურთიერთობების სუბიექტებია სახელმწიფო (წარმოდგენილი შესაბამისი ორგანოების მიერ), საწარმოები, ასოციაციები, ორგანიზაციები, დაწესებულებები, მოქალაქეები.

სახელმწიფო ფინანსების ეკონომიკური შინაარსი არაერთგვაროვანია; მათი შემადგენლობით გამოირჩევა ცალკეული იზოლირებული ბმულები, რომელთაგან თითოეული ასრულებს კონკრეტულ ფუნქციებს. სახელმწიფო ფინანსების შემადგენლობაში შედის: ხელისუფლების სხვადასხვა დონის ბიუჯეტები, საბიუჯეტოგარე ფონდები, სახელმწიფო კრედიტი, სახელმწიფო საწარმოების ფინანსები. ჩამოთვლილი რგოლების განსხვავებული ფუნქციონალური მიზნებიდან გამომდინარე, სახელმწიფო გავლენას ახდენს ეკონომიკური და სოციალური პროცესების ფართო სპექტრზე, დარგობრივი და ტერიტორიული პრობლემების გადაჭრაზე.

სახელმწიფო ფინანსების შემადგენლობაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს საბიუჯეტო ურთიერთობები, რომლებიც ვითარდება ფედერალურ, რესპუბლიკურ (ფედერაციის სუბიექტები) და ადგილობრივ დონეზე. საბიუჯეტო ურთიერთობების დახმარებით, ფინანსური მეთოდით გადანაწილებული ეროვნული შემოსავლის მნიშვნელოვანი ნაწილი მობილიზებულია სახელმწიფო სტრუქტურების განკარგულებაში. სხვადასხვა დონის ბიუჯეტები - ფედერალური, რესპუბლიკური, ადგილობრივი - წარმოადგენს შესაბამისად ფედერალური, რესპუბლიკური და ადგილობრივი ხელისუფლებისა და ადმინისტრაციების საქმიანობის ფინანსურ ბაზას. რესპუბლიკური და ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული სტრუქტურების ეკონომიკური დამოუკიდებლობის პირობებში მათ ბიუჯეტებს გააჩნიათ შესაბამისი საკანონმდებლო აქტებით გათვალისწინებული სრული ავტონომია, დამოუკიდებელი პოზიცია. ბიუჯეტის შემოსავლებისა და ხარჯების შემადგენლობის დადგენა თითოეულ დონეზე დამოკიდებულია ფუნქციების დელიმიტაციაზე სახელმწიფო ხელისუფლებისა და ადმინისტრაციის ფედერალურ, რესპუბლიკურ და ადგილობრივ ორგანოებს შორის.

ფედერაციის საზღვრებში ზოგადი ფუნქციების შესასრულებლად რუსეთი აყალიბებს ფედერალურ (ცენტრალურ ბიუჯეტს. მისი რესურსები განკუთვნილია სახელმწიფო მიზნობრივი ყოვლისმომცველი პროგრამებისთვის, რაც უზრუნველყოფს რუსეთის მიერ ფედერალური ფუნქციების შესრულებასთან დაკავშირებულ სახელმწიფო ხარჯებს, ასევე შეიარაღებული ძალების შენარჩუნებას. ძალები და სამთავრობო ორგანოები.ფედერალურ ბიუჯეტს აქვს მნიშვნელობა მთელ რუსეთში ეკონომიკური და სოციალური პრობლემების სწორი გადაწყვეტისთვის.

რუსეთის ფედერაციის საბიუჯეტო ურთიერთობების სისტემაში არის სპეციალური ბმული რესპუბლიკური ბიუჯეტები. მათში დაგროვილი ფინანსები განკუთვნილია რუსეთის ფედერაციის რესპუბლიკების მიერ თავიანთი სახელმწიფო ფუნქციების შესასრულებლად. რესპუბლიკურ ბიუჯეტებში კონცენტრირებული სახსრები ნაწილდება დარგობრივ და ტერიტორიულ კონტექსტში, რათა უზრუნველყოს სოციალური წარმოების პროგრესული სტრუქტურა, გააძლიეროს ეკონომიკური განვითარების სოციალური ორიენტაცია, შეინარჩუნოს სოციალური დაცვის ერთიანი დონე მოცემული რესპუბლიკის მოქალაქეებისთვის და უზრუნველყოს მათი კონსტიტუციით გარანტირებული უფლებები და თავისუფლებები.

საბიუჯეტო ურთიერთობების სისტემაში მნიშვნელოვანი როლი ენიჭება ადგილობრივი ბიუჯეტები. ბოლო დროს ისინი სწრაფად ვითარდებიან ადგილობრივი ხელისუფლების მზარდი როლისა და გავლენის გამო: იზრდება ადგილობრივი ეკონომიკის მასშტაბები, ფართოვდება და რთულდება ადგილობრივი ხელისუფლების ფუნქციები. ადგილობრივი ბიუჯეტები სულ უფრო ხშირად გამოიყენება ეკონომიკური პროცესების დასარეგულირებლად, საწარმოო ძალების განაწილებაზე გავლენის მოხდენისთვის, ადგილობრივი საწარმოების მიერ წარმოებული პროდუქციის კონკურენტუნარიანობის გაზრდის, ტერიტორიული ინფრასტრუქტურის შესაქმნელად და შრომითი რესურსების რეპროდუქციის ხარჯების დასაფინანსებლად. მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ადგილობრივი ბიუჯეტები სოციალური პროგრამების განხორციელებაში, სოციალური ხარჯების მზარდი მოცულობის დაფინანსებით ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესების გაზრდილი მოთხოვნების გამო.

სახელმწიფო ფინანსების შემადგენლობაში ცალკე რგოლი ყალიბდება ბიუჯეტგარეშე სახსრები.მიუხედავად იმისა, რომ მათ მართავს ფედერალური, რესპუბლიკური და ადგილობრივი ხელისუფლება, ისინი მაინც ორგანიზაციულად გამოყოფილი არიან ბიუჯეტებისგან და აქვთ გარკვეული დამოუკიდებლობა. ბიუჯეტგარეშე ფონდებს მიეკუთვნება: სოციალური დაზღვევის ფონდი, საპენსიო ფონდი, დასაქმების ფონდი, სახელმწიფო და რეგიონული მნიშვნელობის სხვა მიზნობრივი ფონდები (ინოვაციები, გარემოსდაცვითი, რეგიონული განვითარება და ა.შ.). ნებისმიერი დონის საბიუჯეტო სახსრების ძირითადი მიზანია ცალკეული მიზნობრივი აქტივობების დაფინანსება სპეციალური მიზნობრივი ასიგნებებისა და სხვა წყაროებით. ქვეყანაში ეკონომიკური და ფინანსური არასტაბილურობის პირობებში განსაკუთრებით იზრდება საბიუჯეტო ფონდების ცალკე ფუნქციონირების მნიშვნელობა. საბიუჯეტო სახსრების ავტონომიური სტატუსი შესაძლებელს ხდის უზრუნველყოს ყველაზე მნიშვნელოვანი სოციალური ღონისძიებების დროული დაფინანსების გარანტიას. ფედერალური, რესპუბლიკური და ადგილობრივი ბიუჯეტებისგან განსხვავებით, ბიუჯეტგარეშე სახსრები ექვემდებარება გაცილებით ნაკლებ რეგულირებას და ნაკლებ კონტროლს სახელმწიფო ორგანოების მიერ.

საბიუჯეტო სახსრები საკმაოდ მრავალფეროვანია როგორც ფუნქციონალური დანიშნულების, ასევე მართვის დონის მიხედვით. მათი ფუნქციონალური მიზნებიდან გამომდინარე, ისინი შეიძლება დაიყოს ფონდებად, რომლებიც ან ეკონომიკური, ან სოციალური, ან გარემოსდაცვითი ხასიათისაა. მენეჯმენტის დონეების მიხედვით, საბიუჯეტო სახსრები იყოფა საჯარო, რესპუბლიკური და რეგიონული მნიშვნელობის ფონდებად.

საჯარო ფინანსების სპეციფიკური ნაწილია ფულადი ურთიერთობები, რომლებიც ქმნიან სახელმწიფო კრედიტის შინაარსს. სახელმწიფო საკრედიტო ურთიერთობები წარმოიქმნება საწარმოების, ორგანიზაციებისა და მოსახლეობის დროებით თავისუფალი სახსრების მობილიზებასთან და მათ დროებით სარგებლობაში გადაცემასთან დაკავშირებით საჯარო დანახარჯების დაფინანსების უზრუნველსაყოფად. სახელმწიფოს მიერ იურიდიული და ფიზიკური პირების დროებით თავისუფალი სახსრების მოზიდვა ხორციელდება ობლიგაციების, სახაზინო ობლიგაციების და სხვა სახის სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდების ფინანსურ ბაზარზე გაყიდვით. სახელმწიფო კრედიტის ძირითადი ფორმებია სესხები და სახაზინო სესხები. სახელმწიფო კრედიტი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ეკონომიკის გაძლიერებისა და ფინანსური აღდგენის საქმეში.

მისი დახმარებით ფინანსურ ბაზარზე დაგროვილი რესურსები მიმართულია ეკონომიკური და სოციალური განვითარების საჭიროებების დასაფინანსებლად. სახელმწიფო საკრედიტო რესურსები იძლევა საბიუჯეტო დეფიციტის ცივილიზებულად დაფარვას. მიმოქცევიდან ფულის გადინების ხელშეწყობით სახელმწიფო კრედიტი ამსუბუქებს ფულადი მიმოქცევის სფეროში არსებულ პრობლემებს.

3.2. ფინანსური მართვის მეთოდები

მენეჯმენტი არის ობიექტზე მიზანმიმართული ზემოქმედების ტექნიკისა და მეთოდების ერთობლიობა გარკვეული შედეგის მისაღწევად. ფინანსური მენეჯმენტი არის სახელმწიფოს ზოგადი ფინანსური პოლიტიკის განხორციელებასთან დაკავშირებული საქმიანობა, რომელიც მიმართულია მთელი ფინანსური სისტემის დაბალანსებაზე.

ფინანსური ორგანოები

ზოგადი ფინანსური მართვა რუსეთის ფედერაციაში ევალება ფედერალურ ასამბლეას და მის ორ პალატას - სახელმწიფო დუმას და ფედერაციის საბჭოს.

მათი ამოცანები მოიცავს:

1. რუსეთის ფედერალური ბიუჯეტის განხილვა და დამტკიცება და მისი შესრულების ანგარიშის დამტკიცება;
2. გადასახადების, მოსაკრებლებისა და სავალდებულო გადასახდელების შესახებ კანონების განხილვა;
3. სახელმწიფო შიდა და საგარეო ვალის მაქსიმალური ზომის დადგენა.

ოპერაციულ ფინანსურ მენეჯმენტს ახორციელებს რუსეთის ფედერაციის ფინანსთა სამინისტრო და მისი ადგილობრივი ხელისუფლება.

ფინანსთა მინისტრიაწყობს და უზრუნველყოფს:

1. ფინანსური პოლიტიკის სტრატეგიული მიმართულებების შემუშავება და განხორციელება;
2. ფედერალური ბიუჯეტის შედგენა და შესრულება;
3. საგადასახადო პოლიტიკისა და საგადასახადო სისტემის გაუმჯობესების, სადაზღვევო საქმიანობის, ფასიანი ქაღალდების ბაზრის ფორმირებისა და განვითარების წინადადებების შემუშავება;
4. გასცემს სახელმწიფო შიდა და გარე სესხებს;
5. განახორციელოს კონტროლი საბიუჯეტო დაწესებულებებზე;
6. ავითარებს ქვეყანაში ფინანსური ანგარიშგების მეთოდოლოგიურ მხარდაჭერას;
7. აფინანსებს საქმიანობას.

ფინანსური მენეჯმენტი ხორციელდება სპეციალური აპარატის მიერ სპეციალური ტექნიკისა და მეთოდების გამოყენებით, მათ შორის სხვადასხვა სახის წახალისებისა და სანქციების გამოყენებით.

ფინანსურ მენეჯმენტში გამოიყოფა მართვის ობიექტები და სუბიექტები. მენეჯმენტის ობიექტებია სხვადასხვა სახის ფინანსური ურთიერთობები, ხოლო მენეჯმენტის სუბიექტებია ის ორგანიზაციული სტრუქტურები, რომლებიც ახორციელებენ მენეჯმენტს. ფინანსური ურთიერთობების კლასიფიკაციის მიხედვით, სფეროების მიხედვით გამოიყოფა ობიექტების სამი ჯგუფი: საწარმოების (ორგანიზაციების, დაწესებულებების) ფინანსები, სადაზღვევო ურთიერთობები, საჯარო ფინანსები. მათ შეესატყვისებათ შემდეგი მმართველი სუბიექტები: საწარმოების (ორგანიზაციების, დაწესებულებების), სადაზღვევო ორგანოების, ფინანსური ორგანოების და საგადასახადო ინსპექციების ფინანსური მომსახურება (განყოფილებები). ყველა ორგანიზაციული სტრუქტურის მთლიანობას, რომელიც მართავს ფინანსებს, ეწოდება ფინანსური აპარატი.

ფინანსური დაგეგმვის ობიექტს წარმოადგენს ბიზნეს სუბიექტებისა და სახელმწიფოს ფინანსური საქმიანობა, საბოლოო შედეგი კი არის ფინანსური გეგმების მომზადება, ცალკეული დაწესებულების შეფასებიდან სახელმწიფოს კონსოლიდირებულ ფინანსურ ბალანსამდე. თითოეული გეგმა განსაზღვრავს შემოსავალსა და ხარჯებს გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, კავშირებს ფინანსური და საკრედიტო სისტემების ბმულებთან (შეწირულობა სოციალური დაზღვევის შენატანებში, ბიუჯეტში გადახდა, საბანკო სესხის გადახდა და ა.შ.).

მენეჯმენტის სუბიექტები იყენებენ თითოეულ სფეროში და ფინანსური ურთიერთობების თითოეულ რგოლში ფინანსებზე მიზნობრივი ზემოქმედების სპეციფიკურ მეთოდებს. ამავდროულად, მათ აქვთ მართვის საერთო მეთოდები და მეთოდები. ასე რომ, ფინანსურ მენეჯმენტში გამოიყოფა რამდენიმე ფუნქციური ელემენტი: დაგეგმვა, ოპერატიული მენეჯმენტი, კონტროლი.

დაგეგმვამნიშვნელოვან ადგილს იკავებს ფინანსური მართვის სისტემაში. სწორედ დაგეგმვის პროცესში ნებისმიერი ბიზნეს სუბიექტი სრულყოფილად აფასებს თავისი ფინანსების მდგომარეობას, განსაზღვრავს ფინანსური რესურსების გაზრდის შესაძლებლობებს და მიმართულებებს მათი ყველაზე ეფექტური გამოყენებისათვის. დაგეგმვის პროცესში მენეჯმენტის გადაწყვეტილებები მიიღება ფინანსური ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე, რომელიც, ამ მხრივ, საკმარისად სრულყოფილი და სანდო უნდა იყოს. ფინანსური ინფორმაცია ეფუძნება ბუღალტრულ, სტატისტიკურ და საოპერაციო ანგარიშგებას.

ოპერატიული მენეჯმენტი არის ღონისძიებების ერთობლიობა, რომელიც შემუშავებულია მიმდინარე ფინანსური მდგომარეობის ოპერატიული ანალიზის საფუძველზე და მიზნად ისახავს ფინანსური რესურსების გადანაწილების გზით მინიმალური დანახარჯით მაქსიმალური ეფექტის მიღებას. ოპერაციული მენეჯმენტის ძირითადი შინაარსი დაყვანილია ფინანსური რესურსების მანევრირებაზე, რათა აღმოიფხვრას საცობები, გადაჭრას ახლად წარმოქმნილი პრობლემები და ა.შ.

კონტროლიროგორც კონტროლის ელემენტი ხორციელდება როგორც დაგეგმვის პროცესში, ასევე ოპერატიული მართვის ეტაპზე. ეს საშუალებას გაძლევთ შეადაროთ ფინანსური რესურსების გამოყენების რეალური შედეგები დაგეგმილს, გამოავლინოთ რეზერვები ფინანსური რესურსების ზრდისთვის და დასახოთ გზები უფრო ეფექტური მართვისთვის. განასხვავებენ სტრატეგიულ ან ზოგად ფინანსურ მენეჯმენტსა და ოპერატიულს. სტრატეგიული მენეჯმენტი გამოიხატება ფინანსური რესურსების განსაზღვრაში მომავლის პროგნოზირების გზით, მიზნობრივი პროგრამების განხორციელებისთვის ფინანსური რესურსების ოდენობის დადგენით.

ფინანსური მენეჯმენტის სამეცნიერო მიდგომა განსაზღვრავს მრავალმხრივ ბუნებას და სისტემატიურ მიდგომას მათი მართვისთვის ფინანსური ურთიერთობების ყველა სფეროში, თითოეულ მათ რგოლში. ფინანსური ხასიათის მენეჯმენტის გადაწყვეტილებების შემუშავებისას, რომლებიც ფორმალიზებულია სამართლებრივ კანონებში, ფინანსურ პროგნოზებსა და გეგმებში, დადგენილებებში და ა.შ. მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული: ეკონომიკური და სამართლებრივი კანონების მოთხოვნები; არა მხოლოდ გასული ეკონომიკური პერიოდის შედეგების, არამედ პერსპექტივების ეკონომიკური ანალიზის შედეგები; ეკონომიკური და მათემატიკური მეთოდები და ფინანსური მართვის ავტომატური სისტემები; მართვის ეკონომიკური და ადმინისტრაციული მეთოდების რაციონალური კომბინაცია.

ფინანსური მენეჯმენტი საბაზრო ეკონომიკის ფორმირებისა და განვითარების პირობებში მოითხოვს ფინანსებში მენეჯერული გადაწყვეტილებების მეცნიერული დასაბუთების გაძლიერებას, ამჟამად ცუდად გამოყენებული მეთოდების განხორციელებას, მაგალითად, ფინანსური რესურსების მანევრირების მეთოდის, როგორც მენეჯმენტის ერთ-ერთი ელემენტის. ფუნქციები - რეგულირება, ფინანსური ბაზრის ფორმირების მეთოდები.

პასუხისმგებლობა საგადასახადო კანონმდებლობის დაცვაზე, როდესაც საქონელი გადაკვეთს რუსეთის ფედერაციის საზღვარს, საბაჟო გადასახადების სწორად გაანგარიშებასა და გადახდას. რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო საბაჟო კომიტეტი.

ფინანსური სისტემის თითოეულ რგოლს აქვს თავისი ოპერატიული მართვის აპარატი.

ეროვნული ეკონომიკის დარგების ფინანსურ მართვას ახორციელებენ შესაბამისი სამინისტროებისა და დეპარტამენტების ფინანსური განყოფილებები და დეპარტამენტები.

საწარმოებში ფინანსურ მენეჯმენტს ახორციელებენ საწარმოთა ფინანსური განყოფილებები და სამსახურები.

დასკვნა.

ყოველივე ზემოთქმულიდან შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ ფინანსები ფულადი ურთიერთობების განუყოფელი ნაწილია და უზარმაზარ როლს თამაშობს სახსრების ცენტრალიზებული და დეცენტრალიზებული სახსრების ფორმირებაში, განაწილებაში და გამოყენებაში, რათა შეასრულოს სახელმწიფოს ფუნქციები და ამოცანები და უზრუნველყოს. გაფართოებული გამრავლების პირობები. ასევე შეიძლება ითქვას, რომ ფინანსები ობიექტურად აუცილებელია, რადგან ისინი განპირობებულია სოციალური განვითარების საჭიროებებით. სახელმწიფოს შეუძლია ფინანსური ურთიერთობების ობიექტური საჭიროების გათვალისწინებით განავითაროს მათი გამოყენების სხვადასხვა ფორმა: შემოიღოს ან გააუქმოს სხვადასხვა სახის გადახდები, შეცვალოს ფინანსური რესურსების გამოყენების ფორმები და ა.შ. სახელმწიფოს არ შეუძლია შექმნას ის, რაც ობიექტურად არ არის მომზადებული სოციალური განვითარების კურსით. იგი ადგენს მხოლოდ ობიექტურად მომწიფებული ეკონომიკური ურთიერთობების გამოვლენის ფორმებს. ფინანსების გარეშე შეუძლებელია საწარმოო აქტივების ინდივიდუალური და სოციალური მიმოქცევის უზრუნველყოფა გაფართოებულ საფუძველზე, დარგობრივი და ტერიტორიული სტრუქტურის ეკონომიკური რეგულირება, სამეცნიერო და ტექნოლოგიური მიღწევების ყველაზე სწრაფი დანერგვის სტიმულირება და სხვა სოციალური საჭიროებების დაკმაყოფილება.

საკურსო მუშაობაში განვიხილე ფინანსების ფუნქციები, კერძოდ: განაწილება და კონტროლი - ამ ფუნქციებს ფინანსები ერთდროულად ახორციელებს. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ამ ორი ძირითადი ფუნქციის გარდა, არის სხვა: მარეგულირებელი ფუნქცია - ის დაკავშირებულია სახელმწიფოს ჩარევასთან ფინანსების გზით რეპროდუქციის პროცესში, სტაბილიზაციის ფუნქცია - უზრუნველყოფს სტაბილურ პირობებს ყველა ეკონომიკური სუბიექტისა და მოქალაქისთვის ეკონომიკურ და ეკონომიკურ სფეროში. სოციალური ურთიერთობები.

ამრიგად, საკურსო ნაშრომში შევეცადე გამომეჩინა შემდეგი საკითხები: ფინანსების საჭიროება და არსი, განვსაზღვრო საჯარო ფინანსები და მათი მართვის მეთოდები.

ბიბლიოგრაფია.

1. ბელიაევი იუ.ა. „ადგილობრივი მმართველობის ფინანსები“, ფინანსები, 1997, No11.
2. ბლუცევსკაია Yu.A. „ფინანსური ნაკადები ეკონომიკის ძირითად სექტორებს შორის“. //ეკონომიკის საკითხები. No6, 2003 წ
3. გალიცკაია S.V. ფული, კრედიტი, ფინანსები. / მ., 2002 წ
4. გრინკევიჩ ლ.ს. "საწარმოთა ფინანსების საფუძვლები", ტომსკი 2000 წ
5. კაზაკი ა.იუ. სერგეევი ლ.ი. "ფინანსები". (სახელმძღვანელო), პეტერბურგი: 2000 წ
6. კოვალევი ვ.ვ. "ფინანსები", მ., . 2003 წ
7. კოროლევი გ.ნ. „ერთიანი სახელმწიფო მონეტარული პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებები“ 2003 წ // ბანკირი No2, 2003 წ.
8. ლეონტიევი ვ.ე. „ფინანსები. ფული, კრედიტი და ბანკები. / მ., 2003 წ.
9. რომანოვსკი მ.ვ. „ფინანსები. ფულის მიმოქცევა და კრედიტი. მ., 2001 წ
10. როდიონოვა მ.ვ. „ფინანსები“, 1998 წ

ფინანსების არსი მათ ფუნქციებში ვლინდება. ფინანსები ასრულებს შემდეგ ფუნქციებს:

1. დისტრიბუცია
2. კონტროლი
3. მარეგულირებელი

ფინანსების განაწილების ფუნქცია.

ეროვნული შემოსავლის განაწილება შედგება ე.წ. ძირითადი ან პირველადი შემოსავლების შექმნაში. მათი ჯამი უდრის ეროვნულ შემოსავალს. ძირითადი შემოსავლები ყალიბდება მატერიალურ წარმოებაში მონაწილეთა შორის ეროვნული შემოსავლის განაწილებისას. ისინი იყოფა ორ ჯგუფად:

მუშაკთა, დასაქმებულთა ხელფასები, ფერმერთა და მატერიალური წარმოების სფეროში დასაქმებული სხვა პირების შემოსავლები;
მატერიალური წარმოების სფეროში მოღვაწე ორგანიზაციების (დაწესებულებების, საწარმოების) შემოსავალი.

თუმცა, პირველადი შემოსავლები ვერ უზრუნველყოფს სახელმწიფოს ფუნქციებისა და ამოცანების სრულ შესრულებას. საჭიროა ეროვნული შემოსავლის შემდგომი განაწილება ან გადანაწილება.

ეროვნული შემოსავლის გადანაწილება დაკავშირებულია სახსრების სექტორთაშორის და ტერიტორიულ გადანაწილებასთან საწარმოებისა და ორგანიზაციების მიერ მათი უფრო ეფექტიანი გამოყენებისა და დაგროვების მიზნით; წარმოების და არაწარმოების სფეროს არსებობით, რომელშიც ეროვნული შემოსავალი არ იქმნება (ჯანმრთელობა, კულტურა); შემოსავლების გადანაწილებით მოსახლეობის სხვადასხვა სოციალურ ჯგუფს შორის. გადანაწილების შედეგად ყალიბდება მეორადი, ანუ პროდუქტიული შემოსავლები. ეს არის გადასახადების არაპროდუქტიული სფეროში მიღებული შემოსავლები. მეორადი შემოსავლები ემსახურება ეროვნული შემოსავლის ფორმირებას. რუსეთის ფედერაციაში ეროვნული შემოსავლის გადანაწილება ხდება ეროვნული ეკონომიკის რესტრუქტურიზაციის, ეკონომიკის პრიორიტეტული სექტორების განვითარების ინტერესებიდან გამომდინარე, მოსახლეობის ყველაზე ნაკლებად შეძლებული ფენების სასარგებლოდ. ეროვნული შემოსავლისა და მთლიანი შიდა პროდუქტის განაწილებისა და გადანაწილების საბოლოო მიზანი, რომელიც განხორციელდა ფინანსების დახმარებით, არის საწარმოო ძალების განვითარება, ეკონომიკისთვის საბაზრო სტრუქტურების შექმნა, სახელმწიფოს გაძლიერება და ზოგადი მოსახლეობის ცხოვრების მაღალი ხარისხის უზრუნველყოფა. ამავდროულად, ფინანსების როლი ექვემდებარება მუშაკთა და საწარმოთა და ორგანიზაციების კოლექტივების მატერიალური ინტერესის გაზრდის ამოცანებს, რათა მიაღწიონ საუკეთესო შედეგებს ყველაზე დაბალ ფასად.

ფინანსების კონტროლის ფუნქცია

ეს ფუნქცია გამოიხატება მშპ-ს შესაბამისი სახსრების განაწილებისა და დანიშნულებისამებრ მათი ხარჯვის კონტროლში. ფინანსური კონტროლი მოიცავს საწარმოო და არასაწარმოო სფეროებს და მიზნად ისახავს ეკონომიკური წახალისების გაზრდას, მატერიალური, შრომითი და ფინანსური რესურსების და ბუნებრივი რესურსების რაციონალურ და ფრთხილად გამოყენებას, არაპროდუქტიული რესურსების და ზარალის შემცირებას.

ფინანსური კონტროლის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ამოცანაა ფინანსურ საკითხებზე კანონმდებლობის ზუსტი დაცვის, საბიუჯეტო სისტემის, საგადასახადო სამსახურის, ბანკების მიმართ ფინანსური ვალდებულებების დროულობისა და სისრულის შემოწმება, აგრეთვე საწარმოთა ურთიერთდამოკიდებულება. და ანგარიშსწორებისა და გადახდების ორგანიზაციები.

ფინანსების კონტროლის ფუნქცია ასევე ვლინდება ფინანსური ორგანოების საქმიანობით. ფინანსური სისტემის და საგადასახადო სამსახურის თანამშრომლები ფინანსურ კონტროლს ახორციელებენ ფინანსური დაგეგმვის პროცესში, საბიუჯეტო სისტემის შემოსავლებითა და ხარჯვითი ნაწილების შესრულებისას.

ფინანსების მარეგულირებელი ფუნქცია

ეს ფუნქცია დაკავშირებულია სახელმწიფოს ჩარევასთან ფინანსების (სახელმწიფო ხარჯები, გადასახადები) წარმოების პროცესში. ეკონომიკისა და სოციალური ურთიერთობების მოწესრიგების, საფინანსო და საბიუჯეტო დაგეგმარების, ასევე გამოიყენება ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სახელმწიფო რეგულირება.

ფინანსების ფუნქციები ხორციელდება, რაც ეკონომიკური მექანიზმის ნაწილია. ფინანსური მექანიზმი მოიცავს ეროვნულ ეკონომიკაში ორგანიზაციული ფორმების ერთობლიობას, ფონდების ცენტრალიზებული და დეცენტრალიზებული ფონდების ფორმირებისა და გამოყენების პროცედურას, ფინანსური დაგეგმვის მეთოდებს, ფინანსური სისტემის მართვის ფორმებს და ფინანსურ კანონმდებლობას.

საწარმოს დაფინანსების ფუნქციები

საწარმოს ფინანსური ფუნქციების კონცეფცია და როლი საკმაოდ მჭიდრო კავშირშია.

საწარმოების ფინანსები არის ეკონომიკური ხასიათის ურთიერთობები, რომლებიც პირდაპირ კავშირშია ფულადი სახსრების მიმოქცევასთან, შემოსავლებისა და სახსრების გამოყენებასთან წარმოებისა და რეპროდუქციის პროცესში.

საწარმოში დაფინანსების ობიექტია ეკონომიკური ხასიათის ყველა ურთიერთობა, რომელშიც ჩართულია სახსრები და გამოიყენება ფულადი სახსრები. ამ ურთიერთობების სუბიექტები არიან საწარმოები, აუდიტორული ორგანიზაციები, საბიუჯეტო გარე ორგანიზაციები, ბანკები, სადაზღვევო ინსტიტუტები, საინვესტიციო ფონდები და სხვა იურიდიული პირები, რომლებიც მოქმედებენ როგორც ბიზნეს სუბიექტები.

ფინანსური ურთიერთობები მოიცავს საწესდებო ფონდის შექმნასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს; საწარმოს ფულადი შემოსავლების, შემოსავლების, მოგების, სხვა ფულადი სახსრების ფორმირება და მათი განაწილება; საწარმოებსა და სახელმწიფოს შორის ურთიერთობა ბიუჯეტში გადასახადებისა და სხვა გადასახდელების, სუბსიდიების მიღების თაობაზე; საწარმოებს შორის ურთიერთობა საინვესტიციო პროცესებთან დაკავშირებით, წილის შენატანების განხორციელება, შემოსავლის მიღება, ჯარიმების გადახდა და ა.შ.; საწარმოების ურთიერთობა ბანკებთან, სადაზღვევო ორგანიზაციებთან სესხის აღების, სადაზღვევო გადახდების შესახებ; საწარმოთა ურთიერთობა შემოსავლის შიდაწარმოების განაწილებასთან დაკავშირებით.

საწარმოს ფინანსების ფუნქციები მათი არსით ვლინდება რეპროდუქციის პროცესში. საწარმოს ფინანსების ძირითადი ფუნქციებია: საწარმოო და სამეურნეო საქმიანობის პროცესში რესურსების ფორმირება; ფინანსური რესურსების გამოყენება და განაწილება წარმოების უზრუნველყოფის, ექსპლუატაციის პროცესში, ბიუჯეტის და სხვა ბიზნეს სუბიექტების, ბანკების წინაშე წარმოშობილი ფინანსური ვალდებულებების უზრუნველსაყოფად; საწარმოო პროცესებში რესურსების გამოყენებასა და ფორმირებაზე კონტროლი.

საწარმოს ფინანსების ფუნქციები აჩვენებს მათ შინაგან თვისებებს საწარმოს ცხოვრებაში მიმდინარე თითქმის ყველა ეკონომიკური პროცესის დროს, რადგან ყველა მათგანი შუამავლობს ფინანსური რესურსების მოძრაობას ამა თუ იმ მიმართულებით.

საწარმოს დაფინანსების ფუნქციები ყველაზე სრულად ავლენს მათ არსს. ექსპერტების უმეტესობა თვლის, რომ ფინანსებს, პირველ რიგში, ორი ძირითადი ფუნქცია ახასიათებს: დისტრიბუციული და კონტროლი. ეს ორი ფუნქცია ურთიერთქმედებს ერთმანეთთან. გამანაწილებელი კაპიტალის დახმარებით ყალიბდება საწყისი კაპიტალი, ნაწილდება მთლიანი შიდა პროდუქტი, დგინდება ხარჯების პროპორციები შემოსავლის განაწილებაში და უზრუნველყოფილია სასაქონლო მწარმოებლების, სახელმწიფოს და თავად საწარმოების ინტერესების საუკეთესო კომბინაცია.

ზოგადად, ფინანსები ეფუძნება სადისტრიბუციო ურთიერთობებს, რომლებიც აუცილებელია წარმოების პროცესების დასაფინანსებლად. სახსრების შეუფერხებელი მიმოქცევის დარღვევამ, ხარჯების ზრდამ შეიძლება გამოიწვიოს შემოსავლის, კონკურენტუნარიანობის და, შესაბამისად, ფინანსური სტაბილურობის შემცირება. ასეთი ფენომენების თავიდან ასაცილებლად აუცილებელია კონტროლის ფუნქციები.

კონტროლის ფუნქცია პასუხისმგებელია პროდუქციის წარმოებისა და მათი გაყიდვის აბსოლუტურად ყველა ხარჯის ხარჯთაღრიცხვაზე, მომსახურების მიწოდებაზე, სამუშაოს შესრულებაზე, შემოსავლის გამომუშავებაზე და მათ გამოყენებაზე.

ფინანსების გამანაწილებელი ფუნქცია

დისტრიბუციული ფუნქცია მდგომარეობს იმაში, რომ ფინანსების დახმარებით ყოველი ბიზნეს სუბიექტი უზრუნველყოფილია მისთვის საჭირო ფინანსური რესურსებით, სასაქონლო-ფულადი ურთიერთობების პირობებში სადისტრიბუციო პროცესები ხორციელდება ფინანსების დახმარებით. განაწილების მთავარი ობიექტია სოციალური პროდუქტის ღირებულება და ეროვნული პროდუქტის ღირებულების ნაწილი.

მთლიანი სოციალური პროდუქტი ღირებულებითი თვალსაზრისით ახასიათებს ეკონომიკური საქმიანობის საერთო შედეგებს მთელი ეკონომიკის მასშტაბით გარკვეული პერიოდის განმავლობაში. პროდუქციის შექმნისა და რეალიზაციისას წარმოიქმნება ხარჯები, იქმნება შემოსავალი და ნაწილდება ეკონომიკურ საქმიანობაში მონაწილეთა შორის, როგორც მატერიალური წარმოების, ასევე არამატერიალური სფეროში. ფინანსების გამანაწილებელი ფუნქცია უზრუნველყოფს ფულადი რესურსებით რეპროდუქციის პროცესს. ბუნებისა და მასშტაბის მიხედვით განასხვავებენ განაწილების შემდეგ ტიპებს:

1. ტერიტორიული, რომელიც ხორციელდება ბიუჯეტის, ფინანსური ბაზრის და.
2. სექტორთაშორისი, რომელიც ხორციელდება ბიუჯეტის, გარესაბიუჯეტო სახსრების, სხვადასხვა სამრეწველო ორგანიზაციების ფინანსური მექანიზმისა და დაზღვევის მეშვეობით.
3. შიდასექტორული, რომელიც ხორციელდება დარგობრივი სამინისტროებისა და დეპარტამენტების მეშვეობით, საწარმოთა ფინანსური მექანიზმის მეშვეობით.
4. ფერმაში, რომელსაც ახორციელებენ საწარმოები და ორგანიზაციები საწარმოებში შექმნილი სასოფლო-სამეურნეო ფონდების მეშვეობით.
5. ეკონომიკის სექტორებს შორის საბიუჯეტო და გარე ბიუჯეტის სახსრებით, იურიდიული და ფიზიკური პირების საქველმოქმედო შენატანებით და დაზღვევით.
6. საკუთრების სხვადასხვა ფორმის იურიდიულ პირებს, ფიზიკურ პირებს შორის ბიუჯეტის, ფინანსური ბაზრის, საქველმოქმედო შენატანებისა და დაზღვევის დახმარებით.
7. საბიუჯეტო და არასაბიუჯეტო სახსრებით სხვადასხვა დონის შემოსავლის მქონე სოციალურ ჯგუფებს შორის.
8. სახელმწიფოთაშორისი განაწილება უცხოური ინვესტიციების, საგარეო ვაჭრობის საერთაშორისო სესხების, ერთობლივი საქმიანობის, საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და ფონდების შექმნისა და უცხოური დაზღვევის გზით.

ფინანსური რესურსების განაწილება ხდება ორ ეტაპად:

1. პირველადი განაწილება - იწყება სოციალური ღირებულების მიღების მომენტიდან, ე.ი. მთლიანი სოციალური პროდუქტი (GSP= c[კაპიტალი]+v[ცვლადი ხარჯები]+მ[დამატებული პროდუქტი]) საწარმოებისა და მატერიალური წარმოების სფეროში მუშაკებისთვის პირველადი შემოსავლის ფორმირებამდე.
2. მეორადი განაწილება (გადანაწილება) – რომელსაც სახელმწიფო ახორციელებს სხვადასხვა გადასახადის გამოქვითვებისა და მოსაკრებლების შეგროვებით. სახსრები რამდენჯერმე გადადის ერთი მფლობელიდან მეორეზე და შედეგად იქმნება სამი ფონდი:
კომპენსაცია
დაგროვება
მოხმარება

ამდენად, ფინანსების გამანაწილებელი ფუნქცია აუცილებელია როგორც ქვეყნის ბიუჯეტის ნაწილის, ასევე ინდივიდთა სხვადასხვა ჯგუფის ფინანსების გამრავლების, ფორმირებისა და ხარჯვისათვის.

ფინანსური მართვის ფუნქციები

რეგიონული ფინანსების ფორმირება და გამოყენება ხორციელდება რუსეთის ფედერაციის კონსტიტუციის, რუსეთის ფედერაციის საბიუჯეტო კოდექსის, აგრეთვე სხვა ფედერალური და რეგიონული კანონმდებლობის შესაბამისად.

რეგიონული ფინანსების მართვის პროცესში შეიძლება გამოიყოს რამდენიმე ფუნქცია. საწყის ეტაპზე ფინანსური ანალიზის მონაცემებზე დაყრდნობით ტარდება. პარალელურად, მიმდინარე საბიუჯეტო პროცესის შესაბამისად, მიმდინარეობს მუშაობა ბიუჯეტის ფორმირებაზე. ასევე, ეფექტური საკონტროლო და აუდიტის ორგანოები, რომლებიც მონაწილეობენ შესაბამისი საბიუჯეტო ორგანოების მიერ საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვის, აგრეთვე ფინანსური დაგეგმვის ორგანოების მიერ მოწოდებული მონაცემების სანდოობისა და სიზუსტის შემოწმებაში.

ფინანსური დაგეგმვა ფინანსური მენეჯმენტის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფუნქციაა. ფინანსური გეგმების მომზადებასა და კოორდინაციას ახორციელებენ აღმასრულებელი ხელისუფლება ფედერაციის სუბიექტის წარმომადგენლობითი ორგანოს მიერ დადგენილი პრიორიტეტების საფუძველზე. პრიორიტეტები განისაზღვრება რეგიონის არსებული მდგომარეობისა და განვითარების პერსპექტივების ანალიზის საფუძველზე. მიზანშეწონილია ბიუჯეტის მომზადების პარალელურად შემუშავდეს ფინანსური გეგმა, რადგან ეს საშუალებას გაძლევთ დროულად გაითვალისწინოთ და კოორდინაცია გაუწიოთ წარმოშობილ კორექტივებს. ბიუჯეტის უშუალოდ დამტკიცებას ახორციელებს ფედერაციის სუბიექტის საკანონმდებლო ორგანო, რომელიც წარმოადგენს მოსახლეობის ინტერესებს. ფინანსურ გეგმას, როგორც წესი, არ ამტკიცებს მთავრობის წარმომადგენლობითი ორგანო, მაგრამ გამოიყენება, როგორც შემოთავაზებული ბიუჯეტის პროექტის დასაბუთება.

ფინანსური მართვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ელემენტია ბიუჯეტი.

ფედერაციის სუბიექტის ბიუჯეტი (რეგიონული ბიუჯეტი) წარმოადგენს ფედერაციის სუბიექტის იურისდიქციის სუბიექტებზე დაკისრებული ამოცანებისა და ფუნქციების უზრუნველსაყოფად გამიზნული სახსრების ფორმირებისა და ხარჯვის ფორმას. რეგიონული ბიუჯეტი და მის ტერიტორიაზე მდებარე მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტების ნაკრები წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის სუბიექტს.

რუსეთის ფედერაციის შემადგენელი ერთეულების ბიუჯეტები და ტერიტორიული სახელმწიფო არასაბიუჯეტო ფონდების ბიუჯეტები შემუშავებულია და მტკიცდება რუსეთის ფედერაციის შემადგენელი ერთეულების კანონების სახით.

საბიუჯეტო სამართლებრივი ურთიერთობების რეგულირების სფეროში, რუსეთის ფედერაციის სუბიექტების იურისდიქცია მოიცავს:

რეგიონული ბიუჯეტის პროექტების მომზადებისა და განხილვის, მათი დამტკიცებისა და შესრულების პროცედურის დადგენა, შესრულების მონიტორინგი და შესრულების ანგარიშების დამტკიცება, ფედერაციის სუბიექტის ნაერთი ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშის შედგენა;
ფედერაციის შემადგენელი ერთეულების რეგიონული ბიუჯეტისა და ნაერთი ბიუჯეტის პროექტების შედგენა და განხილვა, მათი დამტკიცება და შესრულება, მათი შესრულების მონიტორინგი და ანგარიშების დამტკიცება რეგიონული ბიუჯეტებისა და ტერიტორიული სახელმწიფო არასაბიუჯეტო სახსრების ბიუჯეტების შესრულების შესახებ;
ფედერაციის სუბიექტების შემოსავლებისა და მოსაკრებლების, სხვა შემოსავლების განაწილება რეგიონულ ბიუჯეტს შორის და;
ფედერაციის სუბიექტის სუბიექტის ქონებით, გადასახადებიდან, მოსაკრებლებიდან და რეგიონული ბიუჯეტის სხვა შემოსავლებიდან მიღებული შემოსავლების სარგებლობიდან რეგიონული ბიუჯეტისკენ მიმართვის პროცედურის განსაზღვრა;
რეგიონულ და ადგილობრივ ბიუჯეტებს შორის ხარჯების განხორციელების უფლებამოსილების დელიმიტაცია ფედერალური კანონმდებლობის შესაბამისად;
ფედერალურ ხელისუფლებასთან ერთად რეგიონული ბიუჯეტებისთვის ფინანსური დახმარების გაწევის პროცედურისა და პირობების დადგენა;
რეგიონული ბიუჯეტიდან ადგილობრივ ბიუჯეტებზე ფინანსური დახმარებისა და საბიუჯეტო სესხების გაცემის წესისა და პირობების განსაზღვრა;
რეგიონული ბიუჯეტიდან ადგილობრივ ბიუჯეტებზე ფინანსური დახმარებისა და საბიუჯეტო სესხების გაცემა;
საბიუჯეტო კრედიტების გაცემის წესისა და პირობების დადგენა;
ფედერაციის სუბიექტების სახელმწიფო შიდა სესხების განხორციელების ნუსხისა და პროცედურის განსაზღვრა;
ფედერაციის სუბიექტის სახელმწიფო შიდა და გარე სესხების განხორციელება და ფედერაციის სუბიექტის სახელმწიფო ვალის მართვა.

ფედერაციის სუბიექტებთან ურთიერთობაში ფედერალურმა ცენტრმა უნდა დაიცვას რეგიონალური ბიუჯეტის თანასწორობის პრინციპი ფედერალურ ბიუჯეტთან, რაც გულისხმობს ფედერაციის ყველა სუბიექტისთვის ერთიანი სტანდარტების დაწესებას ფედერალური გადასახადებიდან და მოსაკრებლებიდან რეგიონულ ბიუჯეტებზე გამოქვითვისთვის და. ფედერალური გადასახადებისა და მოსაკრებლების გადახდის ერთიანი პროცედურა. საჯარო სერვისების მიწოდების ფინანსური ხარჯების სტანდარტები, მინიმალური საბიუჯეტო უსაფრთხოების სტანდარტები, რომლებიც წარმოადგენს ფედერალური ბიუჯეტიდან რეგიონების ფინანსური დახმარების გაანგარიშების საფუძველს, განისაზღვრება ერთი მეთოდოლოგიის საფუძველზე, სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით. , გეოგრაფიული, კლიმატური და სხვა რეგიონალური მახასიათებლები და შეთანხმებულია რეგიონებთან მომავალი ფინანსური წლის ფედერალური ბიუჯეტის მიღებამდე.

ფინანსების როლი

ყოველდღიურ ეკონომიკურ საქმიანობაში მნიშვნელოვანია არა თავად ფინანსების კატეგორია, არამედ ფინანსური ურთიერთობების გამოვლენის სპეციფიკური ფორმები, რომელთა ტიპებს ადგენს სახელმწიფო. ფინანსების კატეგორიის გამოვლენის ორგანიზაციული ფორმების განსაზღვრისას სახელმწიფო მათ იყენებს როგორც ეკონომიკის მართვის აქტიურ იარაღს.

როგორც მენეჯმენტის ეკონომიკური ინსტრუმენტი, ფინანსებს შეუძლია რაოდენობრივად და ხარისხობრივად მოახდინოს გავლენა სოციალურ წარმოებაზე.

რაოდენობრივი გავლენა ხასიათდება მობილიზებული, განაწილებული და გამოყენებული ფინანსური რესურსების მოცულობითა და მიწოდებით.

ხარისხობრივი გავლენა რეპროდუქციის პროცესში მონაწილეთა ინტერესებში ვლინდება ფინანსური ურთიერთობების ორგანიზების ფორმებით (როგორ ყალიბდება ფინანსური რესურსები, რა ფორმებით და რა პირობებში ხდება მათი მოძრაობა და გამოყენება).

სოციალური განვითარების პროცესებზე ფინანსური გავლენის სამი ძირითადი სფეროა:

ფედერალური კანონმდებლობით გათვალისწინებული მუნიციპალიტეტების ტიპების მრავალფეროვნება შესაძლებელს ხდის ფედერალური მნიშვნელობის ქალაქების დასახლებების, ურბანული უბნების, მუნიციპალური ოლქების და შიდასაქალაქო ტერიტორიების ფინანსების გამოყოფას. დასახლებების ფინანსები შექმნილია დასახლებების ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების უფლებამოსილების განხორციელების უზრუნველსაყოფად ფედერალური კანონმდებლობით და რუსეთის ფედერაციის შემადგენელი ერთეულების კანონმდებლობით მინიჭებული ადგილობრივი მნიშვნელობის საკითხების გადასაჭრელად.

მუნიციპალური რაიონების (ქალაქის უბნების) ადგილობრივი თვითმმართველობის ფინანსური სახსრების ხარჯზე წყდება ადგილობრივი მნიშვნელობის საკითხები, რომლებიც მუნიციპალიტეტის (ქალაქის უბნების) იურისდიქციაშია, აგრეთვე ადგილობრივი თვითმმართველობის უფლებამოსილებები, რომლებიც გადაცემულია ადგილობრივი თვითმმართველობის მიერ. დასახლებების მთავრობები და რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო ხელისუფლებისა და რუსეთის ფედერაციის სუბიექტების მიერ დელეგირებული სახელმწიფო უფლებამოსილებები.

ფინანსების ფუნქციები ეკონომიკაში

ფინანსური ურთიერთობების ძირითადი მონაწილეები არიან:

1. სახელმწიფო;
2. ბიზნეს სუბიექტები;
3. მოსახლეობა.

სახელმწიფო ფინანსების ძირითადი მახასიათებლები:

1. ფულადი ურთიერთობები ორ სუბიექტს შორის (სადაც არ არის ფული, არ შეიძლება იყოს ფინანსები);
2. სუბიექტებს აქვთ სხვადასხვა უფლებები, ერთ-ერთ მათგანს (სახელმწიფოს) აქვს განსაკუთრებული უფლებამოსილება.
3. ამ ურთიერთობების პროცესში ყალიბდება;
4. ბიუჯეტში თანხების რეგულარული მიღება გათვალისწინებულია კანონით.

მართვის საბაზრო მექანიზმი აყალიბებს და ახორციელებს ეკონომიკური ურთიერთობების სისტემას:

1. უშუალოდ ეკონომიკურ სუბიექტებს - საქონლისა და მომსახურების მწარმოებელსა და მომხმარებელს (გამყიდველსა და მყიდველს) შორის;
2. წარმოებისა და მიმოქცევის სფეროში;
3. ბიზნეს სუბიექტებს (გადასახადის გადამხდელებსა და სახელმწიფოს) შორის;
4. საფინანსო და საბიუჯეტო სფეროში - ბიზნეს სუბიექტებს (და დასაქმებულებს) შორის;
5. მოცულობით.

ბიზნეს სუბიექტები მრავალმხრივია და ერთდროულად ფუნქციონირებენ როგორც:

1. საქონლისა და მომსახურების ბაზარზე მწარმოებელი და მომხმარებელი;
2. მსესხებელი და ინვესტორი ფინანსურ ბაზარზე;
3. დამსაქმებელი .

ამა თუ იმ მოდელის არსს განსაზღვრავს ეკონომიკური და სახელმწიფო საზოგადოების განვითარებაში. წარმოებისა და შემოსავლის საგადასახადო სიმძლავრე ასევე დამოკიდებულია იმაზე, თუ საბაზრო ეკონომიკის სისტემის რომელი მოდელია დანერგილი პოსტსოციალისტურ სახელმწიფოებში.

ფინანსები არის განუყოფელი კავშირი ქვეყნების ეროვნული შემოსავლის შექმნასა და გამოყენებას შორის. ფინანსები გავლენას ახდენს წარმოებაზე, დისტრიბუციასა და მოხმარებაზე და ობიექტურია. ისინი გამოხატავენ საწარმოო ურთიერთობების გარკვეულ სფეროს და მიეკუთვნებიან ძირითად კატეგორიას.

ფინანსების როლი ეკონომიკაში მუდმივად იზრდება, რაც ასახავს საზოგადოებაში უფრო რთულ გადანაწილების ურთიერთობებს.

ფინანსების ფუნქციების შესახებ შეხედულებების ევოლუცია

ტერმინი ფინანსები მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან financia, რაც ნიშნავს შემოსავალს, გადახდას გარიგებაში. პირველად სიტყვის გამოყენება იტალიის სავაჭრო ქალაქებში XIII-XV საუკუნეებში დაიწყო. მოგვიანებით მათ დაიწყეს ფულადი ურთიერთობების დანიშვნა.

ფინანსების არსი, მათი განვითარების კანონები, მათ მიერ დაფარული სასაქონლო-ფულადი ურთიერთობების ფარგლები და მათი როლი სოციალური რეპროდუქციის პროცესში განისაზღვრება საზოგადოების ეკონომიკური სტრუქტურით, სახელმწიფოს ხასიათითა და ფუნქციებით.

ფინანსების განვითარება. ფინანსების გაჩენა და განვითარება განპირობებულია ისეთი ფაქტორებით, როგორიცაა:

1) შრომის სოციალური დაყოფა და საზოგადოების სოციალურ ჯგუფებად დაყოფა;
2) სასაქონლო-ფულადი ურთიერთობების განვითარება წარმოების ზრდასთან და მშპ-სა და ნდ-ის ზრდასთან, აგრეთვე მათი მიმოქცევის მექანიზმის ცვლილებასთან დაკავშირებით;
3) დამოუკიდებელი, დამოუკიდებელი ეკონომიკური სუბიექტების გაჩენა, რომლებიც ახორციელებენ და ქმნიან წარმოებისთვის საჭირო ფულად სახსრებს;
4) სახელმწიფოს საქმიანობის სფეროს შექმნა და გართულება.

საზოგადოების განვითარების ადრეულ ეტაპებზე, როდესაც საქონელი (პირუტყვი, მარილი და მოგვიანებით ლითონები) მოქმედებდა როგორც ფული, ხდებოდა საქონლის ექვივალენტური გაცვლა. ფულის ფუნქცია გადახდის საშუალებაა და მის საფუძველზე საკრედიტო ფულის გამოჩენა და ღირებულების ნიშნები ქმნის პირობებს, როდესაც საქონელი და რეალური ფული არ ხვდებიან სანაცვლოდ არა მხოლოდ დროში, არამედ სივრცეშიც. ამავდროულად, იზრდება არაეკვივალენტური გაცვლა და ზოგჯერ ფასეულობების გაცვლა ზოგადად დარღვეულია. სპეკულაცია სასაქონლო, ფულისა და სავალუტო ბაზრებზე იწვევს მშპ-ს და ND-ის გადანაწილებას. მსგავსი ურთიერთობები წარმოიქმნება ფინანსების ფუნქციონირებაში.

თავდაპირველად სახელმწიფოსა და მოსახლეობას შორის გაჩნდა ფინანსური ურთიერთობა, რომელიც მას უშეცდომოდ გადარიცხავს სხვადასხვა გადასახადებს (გადასახადები, გამოქვითვები, მოსაკრებლები და ა.შ.). შედეგად, ND-ის ნაწილი გადანაწილდება მის სასარგებლოდ და იქმნება სახელმწიფო ფონდი, რომელიც უზრუნველყოფს სახელმწიფოს ფუნქციების შესრულებას. ფულადი აქტივების ბაზრების განვითარებასთან ერთად ეკონომიკური აგენტები (ოჯახები, საწარმოები, ფირმები) ხდებიან გადანაწილების პროცესის მონაწილეები და, შესაბამისად, სახელმწიფოსა და ფინანსურ ურთიერთობებთან ერთად. ერთი აგენტის ფული გადადის მეორის საკუთრებაში სპეციალური გარიგების საფუძველზე ექვივალენტის გარეშე. ისევე, როგორც სახელმწიფო, ის აყალიბებს ძირითადად ფულად სამიზნე ფონდებს.

დაიწყო მნიშვნელოვანი თანხების კონცენტრირება სახელმწიფოს ცენტრალიზებულ ფულად სახსრებში - ბიუჯეტებში, საბიუჯეტო გარე ფონდებში. ყველა ქვეყანაში ეროვნული შემოსავლის მნიშვნელოვანი ნაწილი (30-დან 50%-მდე) იყო ნაციონალიზებული. იცვლება ხარჯების მიმართულება. სამხედრო და ადმინისტრაციულ ხარჯებს ემატება ეკონომიკაში ჩარევის ხარჯები (კაპიტალური ინვესტიცია ენერგეტიკაში, გაზის ინდუსტრიაში, სოფლის მეურნეობის მხარდაჭერა, გარემოს დაცვა), ასევე სოციალურ და კულტურულ აქტივობებზე.

სახელმწიფოს ძირითადი შემოსავლებია გადასახადები - ჯერ ირიბი (XVIII-XIX სს.), შემდეგ კი პირდაპირი (XX ს.). სახსრების ნაკლებობა და ბიუჯეტის დეფიციტის გამოჩენა იწვევს სახელმწიფო კრედიტის ზრდას და, შედეგად, სახელმწიფო ვალს.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ფინანსური ურთიერთობების სფერო მკვეთრად გაფართოვდა ტერიტორიული ფინანსების განვითარების, საბიუჯეტოგარე სპეციალური ფონდების, ასევე ამ ურთიერთობებში ეკონომიკური აგენტების მონაწილეობით.
|